Thư Ngỏ Gửi Thủ Tướng Nhật Bản (4/11/2026)

Thư Ngỏ Gửi Thủ Tướng Nhật Bản
(4/11/2026)

FVCJ (Cộng Đồng Người Việt Tự Do Tại Nhât) xin đăng lại thư ngỏ gửi Thủ tướng TAKAICHI Sanae của luật sư Vũ Đức Khanh, tổng thư ký Liên Minh Dân Tộc Việt Nam, nhân chuyến thăm Nhật bản của ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam kiêm Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

THƯ NGỎ GỬI THỦ TƯỚNG NHẬT BẢN

Kính gửi Bà Sanae Takaichi

Thủ tướng Nhật Bản

Đồng kính gửi: Ông Toshimitsu Motegi

Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản

Garden Grove, California, Hoa Kỳ

Ngày 4 tháng 11 năm 2026

Về việc: Nhân quyền và Thượng tôn Pháp luật trong Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Nhật Bản

Kính thưa Thủ tướng Takaichi,

Nhân chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam kiêm Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, ông Tô Lâm, từ ngày 8 đến ngày 11 tháng 11 năm 2026, Liên Minh Dân Tộc Việt Nam trân trọng đề nghị Chính phủ Nhật Bản đặt nhân quyền và thượng tôn pháp luật vào vị trí trung tâm trong đối thoại với Việt Nam.

Trong hơn năm thập niên quan hệ ngoại giao, Nhật Bản và Việt Nam đã xây dựng được lòng tin chiến lược quý báu, mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực thương mại, hỗ trợ phát triển, an ninh hàng hải, công nghệ, giáo dục và ngoại giao khu vực. Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện được thiết lập năm 2023 phản ánh tham vọng của cả hai nước trong việc đóng góp cho một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở, ổn định và dựa trên luật lệ. Tuy nhiên, một quan hệ đối tác chiến lược bền vững không thể chỉ dựa trên tăng trưởng thương mại, dòng vốn đầu tư hay các tuyên bố ngoại giao.

Một Việt Nam mạnh về chiến lược cũng phải là một quốc gia có các thể chế đáng tin cậy: một nhà nước được quản trị bằng pháp luật, việc ra quyết định minh bạch, trách nhiệm giải trình công khai và sự tôn trọng nhất quán đối với các quyền cơ bản. Đây không chỉ là những giá trị trong nước; chúng là những tài sản chiến lược giúp thu hút đầu tư chất lượng cao, bảo vệ sở hữu trí tuệ, giảm thiểu rủi ro chính trị và tạo điều kiện cho Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng giá trị cao cùng với Nhật Bản.

Trách nhiệm của Nhật Bản cũng được phản ánh trong các cam kết của nước này theo Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Cả Nhật Bản và Việt Nam đều là thành viên của hiệp định này, trong đó ghi nhận tầm quan trọng của quyền tự do hiệp hội và việc thừa nhận một cách thực chất quyền thương lượng tập thể. Việc Việt Nam tiếp tục hạn chế các công đoàn độc lập làm dấy lên những quan ngại chính đáng về tính đáng tin cậy của các cam kết của Việt Nam theo CPTPP và các nghĩa vụ lao động quốc tế rộng hơn của nước này.

Những quan ngại này không chỉ mang tính lý thuyết. Ngày 15 tháng 3 năm 2023, Liên đoàn Việt Nam Canada, cùng với một số tổ chức cộng đồng người Việt tại Canada và ở nước ngoài, đã đệ trình Thông báo Công chúng CAN 2023-1 lên Văn phòng Hành chính Quốc gia của Canada, nêu lên những quan ngại về việc Việt Nam tuân thủ Chương Lao động của CPTPP, đặc biệt liên quan đến quyền tự do hiệp hội và thương lượng tập thể. Ngày 21 tháng 3 năm 2023, Văn phòng Hành chính Quốc gia của Canada đã chấp nhận hồ sơ này để xem xét. Điều này cho thấy quyền lao động không tách rời khỏi các nghĩa vụ thương mại; chúng là một phần không thể thiếu của quan hệ đối tác kinh tế dựa trên luật lệ mà cả Nhật Bản và Việt Nam đều đã cam kết duy trì.

Vì vậy, chúng tôi trân trọng đề nghị Chính phủ Nhật Bản kêu gọi Việt Nam thực hiện các biện pháp sau đây:

• Trả tự do cho tất cả những người bị giam giữ vì thực hành một cách ôn hòa các quyền cơ bản của mình, bao gồm quyền tự do biểu đạt, hội họp, tôn giáo và tham gia xã hội dân sự. Cần đặc biệt quan tâm đến các trường hợp của Cấn Thị Thêu, Hoàng Đức Bình, Lê Đình Lượng, Nguyễn Trung Tôn, Nguyễn Tường Thụy, Nguyễn Văn Túc, Phạm Chí Dũng, Phạm Thị Đoan Trang và Trần Đức Thạch.

• Bãi bỏ hoặc sửa đổi các điều khoản hình sự quá rộng và có cách diễn đạt mơ hồ, đặc biệt là các Điều 331, 116 và 117 của Bộ luật Hình sự Việt Nam, vốn đã bị sử dụng để truy tố những tiếng nói bất đồng ôn hòa và hạn chế các quyền tự do cơ bản.

• Bảo đảm các quyền tố tụng công bằng cơ bản, bao gồm việc người bị giam giữ được tiếp cận kịp thời với luật sư độc lập, được bảo vệ khỏi tra tấn và ngược đãi, và các thủ tục hình sự công bằng, minh bạch.

• Tôn trọng các quyền lao động được quốc tế công nhận, cho phép các công đoàn độc lập hoạt động tự do trên thực tế, chấm dứt việc đe dọa và trả thù người lao động, phê chuẩn Công ước số 87 của ILO và thực hiện đầy đủ Công ước số 98 của ILO.

• Chấm dứt đàn áp xuyên quốc gia đối với người Việt lưu vong, bao gồm việc đe dọa, uy hiếp và gây sức ép lên các quốc gia thứ ba để buộc họ trả người Việt Nam về nước ngoài các thủ tục dẫn độ hợp pháp, cũng như các cáo buộc bắt cóc công dân Việt Nam ở nước ngoài. Việt Nam phải tôn trọng chủ quyền của các quốc gia khác và luật pháp quốc tế.

Nhật Bản, với tư cách là một trong những đối tác thương mại, nhà đầu tư và đối tác phát triển hàng đầu của Việt Nam, có cả vị thế lẫn khả năng khuyến khích Hà Nội thực hiện những cải cách này. Việc nêu lên các quan ngại về nhân quyền và thượng tôn pháp luật không phải là trở ngại cho hợp tác song phương, cũng không phải là sự can thiệp vào chủ quyền của Việt Nam. Đó là biểu hiện của trách nhiệm chung trong việc duy trì các nguyên tắc và cam kết quốc tế làm nền tảng cho một quan hệ đối tác chiến lược bền vững.

Chúng tôi không yêu cầu Nhật Bản phải lựa chọn giữa quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam và cam kết của mình đối với các giá trị phổ quát. Chúng tôi yêu cầu Nhật Bản chứng tỏ rằng hai điều này bổ trợ lẫn nhau.

Một Việt Nam tự do, dân chủ và thịnh vượng — một Việt Nam tôn trọng nhân quyền và duy trì thượng tôn pháp luật — sẽ phục vụ không chỉ nhân dân Việt Nam mà cả Nhật Bản và cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn. Điều đó sẽ tăng cường hòa bình khu vực, chủ quyền quốc gia, tự do hàng hải và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Chúng tôi trân trọng đề nghị Chính phủ của Bà nêu lên những quan ngại này, cả công khai lẫn qua các kênh ngoại giao, trong chuyến thăm của Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng thời đưa nhân quyền, quyền lao động và thượng tôn pháp luật trở thành những ưu tiên thực chất trong chương trình nghị sự dài hạn của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Nhật Bản.

Trân trọng,

Vũ Đức Khanh

Tổng Thư ký

Liên Minh Dân Tộc Việt Nam

(Alliance of Vietnamese People)