Khi Lào cho Trung Quốc đặt căn cứ cách Việt Nam 200km: Đã đến lúc xem lại "4 không"?
Khi Lào cho Trung Quốc đặt căn cứ cách Việt Nam 200km:
Đã đến lúc xem lại "4 không"?
Đã đến lúc xem lại "4 không"?
Cả tuần nay báo chí quốc tế cũng như MXH xôn xao về việc Trung Quốc khánh thành trung tâm huấn luyện không quân với Lào. Tôi tổng hợp lại để mọi người hiểu vì sao chuyện này cực kỳ đáng lo cho Việt Nam.
1. Thực chất chuyện gì đã xảy ra?
Ngày 29/9/2026, Bộ Quốc phòng Trung Quốc chính thức thông báo: Trung tâm Hỗ trợ và Huấn luyện Liên hợp Trung - Lào và Học viện Hàng không Hữu nghị Trung - Lào tại sân bay Ban Keun đã đi vào hoạt động. (https://breakingdefense.com/.../china-opens-training.../)
Phía Trung Quốc nói đây chỉ là nơi giúp Lào huấn luyện phi công, do hai bên cùng duy trì, và “không nhằm vào bên thứ ba”.
Nhưng Reuters kiểm chứng ảnh vệ tinh của hãng Vantor lại thấy khác: 8 máy bay tấn công hạng nhẹ K-8 và hơn 20 xe quân sự đã xuất hiện trên đường băng vẫn đang xây dở.
Ảnh vệ tinh độ phân giải thấp từ Sentinel Hub ngày 22/9 cho thấy đường băng dài khoảng 2000m, đã có sân đỗ và 5 nhà chứa máy bay ở đầu phía bắc.
Vị trí: Ban Keun nằm cách thủ đô Viêng Chăn khoảng 40km về phía bắc thủ đô Viêng Chăn của Lào.
Đây được xác định là căn cứ quân sự thứ ba ở nước ngoài của Trung Quốc, sau Djibouti (2017) và trung tâm ở cảng Ream - Campuchia, và là lần đầu tiên Không quân PLA có cơ sở ở nước ngoài, trước đó chủ yếu là hải quân. (https://www.thestatesman.com/.../djibouti-ream-now.../amp)
2. Vì sao Lào lại gật đầu?
Lào không ngây thơ. Có 3 lý do:
- Một là, không quân Lào quá nhỏ, thiếu trường bay, thiếu giáo viên. Trung Quốc đưa K-8, đường băng, học viện là món quà khó từ chối.
- Hai là, đòn bẩy nợ. Dự án đường sắt 6 tỷ USD và thủy điện khiến Lào phụ thuộc sâu vào Bắc Kinh. Đáng chú ý, cơ sở này hoạt động chưa đầy 4 tháng sau khi Chủ tịch Lào Thongloun Sisoulith sang Bắc Kinh gặp ông Tập Cận Bình ngày 5/6 để thống nhất tăng cường hợp tác.
- Ba là, Lào muốn cân bằng với Việt Nam. Nhưng đây là con dao hai lưỡi.
3. Vị trí này nguy hiểm với Việt Nam thế nào?
Nhìn bản đồ sẽ giật mình:
Ban Keun nằm ở giữa lục địa Đông Nam Á, trong tầm bay dễ dàng tới Thái Lan, Việt Nam và Myanmar.
Từ đây bay tới biên giới Nghệ An - Hà Tĩnh chỉ 15 - 20 phút. Nó được xây đè lên nền Lima Site 44 cũ do Mỹ và CIA xây trong chiến tranh Việt Nam, tức là vị trí đã được chứng minh giá trị quân sự từ 50 năm trước.
Các nhà phân tích nói thẳng đây có thể là căn cứ chính thức đầu tiên đầy đủ của PLA ở Đông Nam Á, dù Bắc Kinh gọi là trung tâm hỗ trợ.
Chuyên gia Viện Chính sách Chiến lược Úc (ASPI) Rachel Vandenbrink nhận định PLA có thể muốn thiết lập cơ sở hậu cần lâu dài tại Lào để hỗ trợ các lực lượng luân phiên hoạt động trong khu vực.
K-8 tuy là máy bay huấn luyện nhưng có thể mang bom, rocket, làm nhiệm vụ tấn công hạng nhẹ và trinh sát. Đường băng 2000m thì J-10, UAV, Y-20 đều có thể cất hạ cánh.
4. Ảnh hưởng an ninh tới Việt Nam?
Thứ nhất, mất vùng đệm sườn Tây. Trước nay hướng Tây là an toàn nhờ quan hệ đặc biệt Việt - Lào. Nay sườn Tây có radar và máy bay Trung Quốc.
Thứ hai, nguy cơ bị kẹp hai hướng. Nếu có xung đột ở Biển Đông, chúng ta vừa phải lo hướng Đông từ đảo Hải Nam, vừa lo hướng Tây từ Lào. Thế phòng thủ chiều sâu bị phá vỡ.
Thứ ba, tiền lệ domino. Sau Ream (Campuchia) ở phía Nam, giờ là Ban Keun ở phía Tây. Mô hình "vỏ bọc huấn luyện" này sẽ còn nhân rộng.
5. Việt Nam có nên xem lại chính sách quốc phòng "4 không"?
Chính sách "4 không" hiện nay của Việt Nam là: không tham gia liên minh quân sự, không liên kết với nước này để chống nước kia, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự trong lãnh thổ, và không sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. (https://en.wikipedia.org/wiki/Four_nos_policy)
Sách Trắng Quốc phòng 2019 ghi rõ hơn: Không tham gia liên minh quân sự, không liên kết với nước này để chống nước kia, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực.
Việt Nam cũng từng khẳng định lại "4 không" tại Đối thoại Shangri-La để không bị biến thành công cụ trong đối đầu cường quốc.
Theo quan điểm cá nhân tôi: không phải là bỏ "4 không", mà là phải vận dụng "4 không" một cách linh hoạt như chính Sách Trắng đã để ngỏ: tùy tình hình sẽ cân nhắc các quan hệ quốc phòng cần thiết. Chúng ta cần:
- Yêu cầu Lào minh bạch hoạt động Ban Keun theo hiệp định quốc phòng Việt-Lào.
- Tăng cường phòng không, trinh sát ở Bắc Trung Bộ.
- Đẩy mạnh hợp tác chia sẻ tình báo, hậu cần với các đối tác (Mỹ, Nhật, Ấn, Úc) mà không cần liên minh.
Nếu chúng ta im lặng với Ban Keun hôm nay, thì ngày mai sẽ có thêm vài "trung tâm huấn luyện" nữa sát nách biên giới thì sao?.
Bạn nghĩ sao? Nên giữ nguyên "4 không" hay chuyển sang "4 không + 1 tùy"?
Nhận xét
Đăng nhận xét