Đường Máu Về Nhà
Tháng Tư năm 1976.
Sau khi Bố tôi bị sát hại, căn nhà vốn đã lạnh, lại càng lạnh hơn.
Chưa kịp nguôi tang, họ bắt đầu đánh vào từng người trong gia đình.
Các anh chị em chúng tôi lần lượt bị đuổi học.
Không cần một lời giải thích.
Chỉ một câu ngắn ngủn:
- Con em ngụy.
Vậy là hết.
Cái học, cái tương lai, cái quyền được sống như một con người bình thường… tất cả bị đóng sập lại.
Đến tháng Sáu, họ bắt đầu gây áp lực, buộc gia đình tôi phải đi kinh tế mới ở Minh Hưng, Sông Bé.
Mẹ tôi nhất quyết không chịu.
Bà già lúc ấy đã mất chồng, con cái bị đuổi học, nhà cửa tan tác. Bà chẳng còn gì để mất nên càng không sợ.
Một hôm, họ tới nhà.
Một người nói:
- Bà không đi kinh tế mới thì phải chấp hành quy định.
Mẹ tôi nhìn thẳng:
- Tôi già rồi. Tôi không đi.
Người kia không nói nữa.
Vài ngày sau, họ thu luôn sổ mua lương thực.
Tôi nhìn cuốn sổ trên tay họ mà hiểu.
Đây không còn là chuyện đi hay không đi.
Đây là chuyện sống hay chết.
Tối hôm đó, tôi ngồi với Mẹ.
Bà nói nhỏ:
- Con đừng đi.
Tôi im lặng.
- Mẹ thà đói còn hơn để con đi.
Tôi nhìn bà.
- Nhưng nếu con không đi thì Mẹ lấy gì mua gạo?
Bà không trả lời.
Căn nhà im phăng phắc.
Sau cùng, chính họ lại gợi ý cho tôi một con đường:
- Muốn có sổ lương thực thì đi Thanh niên xung phong.
Tôi hiểu rất rõ cái giá phải trả.
Nhưng lúc ấy tôi không có quyền lựa chọn.
Tôi gia nhập TNXP.
Không phải vì lý tưởng.
Không phải vì tin tưởng.
Mà vì một cuốn sổ mua lương thực cho Mẹ.
⸻
Tháng Mười Hai năm 1976.
Tôi trốn TNXP.
Tôi tìm đường lên Gia Kiệm, lên rẫy của bà con.
Tôi nghĩ mình đã thoát.
Nhưng chỉ là thoát được một đoạn.
Đến Tết năm 1977, tôi liều về thăm Mẹ.
Tôi chỉ muốn nhìn bà một chút. Chỉ một chút thôi. Không ngờ vừa về tới nơi, tôi bị bắt.
Họ đưa tôi lên trại Vĩnh An, Cây Gáo.
Từ đó, tôi chính thức trở thành một người tù.
Không án.
Không xét xử.
Không biết ngày nào được về.
Chỉ biết sáng ra có người gọi:
- Dậy! Đi lao động!
Và thế là đi.
⸻
Ở Vĩnh An, tôi từng nghĩ đến chuyện trốn.
Nhưng càng quan sát, tôi càng hiểu nơi đó không dễ vượt.
Muốn thoát phải vượt sông La Ngà.
Nước từ Thác Cao đổ xuống rất mạnh.
Dòng sông không giống một con đường.
Nó là một bức tường.
Một bức tường biết chảy.
Tôi từng nghe bạn tù kể:
- Có người vượt sông rồi.
Tôi hỏi:
- Thoát được không?
Anh ta nhìn xuống đất.
- Không.
- Chết sao?
Anh ta im một lúc rồi nói:
- Bị bắn.
Có những người bị bắn chết, xác nổi trên sông.
Bạn tù chôn họ dọc theo ven sông.
Mấy chục ngôi mộ.
Không bia.
Không tên.
Chỉ có đất và một nắm tro tàn của những con người muốn trở về nhà.
Có lần tôi đứng nhìn những nấm mộ ấy rất lâu.
Một người bên cạnh hỏi:
- Mày còn tính trốn không?
Tôi đáp:
- Chưa biết.
Anh ta cười buồn:
- Tao thấy mày mà xuống sông thì chắc tao khỏi phải hỏi nữa.
Tôi không nói.
Ý định vượt trại Vĩnh An từ đó đành phải bỏ.
Không phải vì tôi sợ chết.
Mà vì tôi biết chết ở đó thì chẳng còn cơ hội nào để về.
⸻
Cuối năm 1978, họ chuyển tôi sang trại Xuyên Mộc.
Tôi ở đó khoảng tám tháng.
Ngày nào cũng vậy.
Sáng đi lao động. Chiều về trại. Ngày hôm sau lại đi.
Nhưng trong tám tháng đó, tôi làm thêm một việc mà không ai biết.
Tôi quan sát. Địa hình. Đường đi.
Những con suối
Những khoảng rừng.
Những đoạn đường vắng.
Giờ giấc của bọn cai tù.
Ai trực ở đâu. Khi nào đổi gác.
Khi nào chúng lơ là.
Tôi không vội.
Tôi biết vượt trại không giống bước ra khỏi một cánh cửa.
Một bước sai là chết. Cho nên tôi chờ. Chờ đủ lâu.
Chờ đến khi trong đầu tôi có một tấm bản đồ mà không cần giấy.
⸻
Cuối tháng Chín năm 1979.
Một buổi tối, tôi ngồi với ba người bạn tù.
Cả ba đều là người Hoa. Tôi nhìn từng người. Không ai nói gì.
Tôi hỏi:
- Nếu đi thì tụi mày có dám không?
Một người nhìn tôi:
- Đi đâu?
Tôi nói:
- Ra khỏi đây.
Cả ba im lặng.
Một người hỏi:
- Vượt trại?
Tôi gật đầu.
Anh ta nhìn tôi thật lâu rồi hỏi:
- Mày biết ngoài kia là gì không?
Tôi đáp:
- Biết.
- Có thể chết.
- Biết.
- Có thể bị bắt lại.
- Cũng biết.
Anh ta cúi đầu.
Một lúc sau mới nói:
- Vậy khi nào?
Tôi trả lời:
- Khi tao nói chạy, thì chạy.
Không ai hỏi thêm.
Ba người, cùng tôi chuẩn bị sắp xếp và chuẩn bị ngày giờ hành động….
(Xin đón tiếp tập 2)
Nhận xét
Đăng nhận xét