Giấc mơ Mỹ tan vỡ của VinFast – Bài học đắt giá về “bánh vẽ” công nghiệp ...
Giấc mơ Mỹ tan vỡ của VinFast –
Bài học đắt giá về “bánh vẽ” công nghiệp
và tiền thuế của người dân
Bài học đắt giá về “bánh vẽ” công nghiệp
và tiền thuế của người dân
Không thể chinh phục một thị trường tự do và thượng tôn pháp luật bằng các chiến dịch truyền thông thổi phồng hay những lời hứa hẹn phi thực tế trên giấy.
Trong lúc báo chí quốc nội và một số trang báo mạng , FB, Titok, Youtube tại Hoa Kỳ vẫn huênh hoang , “nổ bom” bịp bợm dân quốc nội và Người Mỹ gốc Việt về Vinfast và ông Phạm nhật Vượng với kế hoạch sản xuất xe Điện, tại Hoa Kỳ tình hình thực tế ra sao? Đầu tư sản suất hay lên kế hoạch chiếm đoạt tiền thuế của người dân Mỹ?
Chiến dịch tiến quân vào thị trường Hoa Kỳ của hãng xe điện Việt Nam, VinFast. Từng được kỳ vọng là một câu chuyện thần kỳ về công nghiệp Đông Nam Á. Thế nhưng, tính đến tháng 10 năm 2026, những gì còn lại tại bang North Carolina. Không phải là những chiếc xe điện tối tân xuất xưởng, mà là một bãi đất trống bị bỏ hoang, một vụ kiện tụng rùm beng từ chính quyền bang, và nỗi phẫn nộ về nguy cơ hàng trăm triệu USD tiền thuế của người dân Mỹ đã bị lãng phí cho một “bánh vẽ” đầu tư. [1, 2]
Nhìn lại toàn bộ hành trình này, có thể thấy sự thất bại của VinFast tại Mỹ không đơn thuần là câu chuyện kinh doanh thua lỗ, mà là hệ quả từ một chiến lược bành trướng vội vã, thiếu nền tảng công nghệ cốt lõi và những cam kết tài chính không bền vững. [1, 2]
1. Thất bại toàn diện tại thị trường khốc liệt nhất thế giới
Ngay từ khi đặt chân đến Mỹ, VinFast đã chọn một lối đi cực kỳ mạo hiểm: đối đầu trực diện với những gã khổng lồ như Tesla và các hãng xe lâu đời đang chuyển mình sang EV. Sản phẩm chưa hoàn thiện: Mẫu xe đầu tiên VF8 ra mắt tại Mỹ đã nhận về những đánh giá thảm họa từ các chuyên gia ô tô hàng đầu nước Mỹ. Lỗi phần mềm liên tục, trải nghiệm lái kém và độ hoàn thiện thấp đã ngay lập tức dập tắt niềm tin của người tiêu dùng Mỹ – những người vốn cực kỳ thực tế và khắt khe.
Chiến lược tiếp thị “đốt tiền” vô ích: Thay vì tập trung cải tiến chất lượng, VinFast lại chọn cách tiếp thị rầm rộ, niêm yết cổ phiếu thông qua SPAC (VFS) tạo ra những đợt sóng đầu cơ ảo, trước khi giá trị cổ phiếu tụt dốc không phanh. Khi người tiêu dùng quay lưng, việc sụt giảm doanh số trầm trọng tại Mỹ là điều tất yếu.
Khủng hoảng nợ nần: Báo cáo tài chính cho thấy các mảng sản xuất của hãng gánh những khoản lỗ khổng lồ lên tới hàng tỷ USD, buộc tập đoàn mẹ phải thực hiện các biện pháp tái cơ cấu nợ và chuyển dịch tài chính phức tạp nhằm giảm áp lực. Cuối cùng, giấc mơ Mỹ bị bỏ dở khi VinFast âm thầm chuyển hướng chiến lược sang các thị trường Đông Nam Á và Nam Á (như Indonesia, Ấn Độ). [1]
2. Dấu hiệu lạm dụng và “gạt” tiền thuế của người dân: Góc nhìn từ vụ kiện lịch sử
Đỉnh điểm cho sự thất bại về mặt uy tín của VinFast tại Mỹ chính là vụ kiện do Bộ trưởng Tư pháp North Carolina Jeff Jackson đệ trình vào tháng 5 năm 2026. Đây là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy dự án này đã trở thành một gánh nặng tài chính đối với quỹ công. [1]
– Cam kết ảo để lấy ưu đãi khổng lồ: Vào năm 2022, VinFast đã ký thỏa thuận cam kết đầu tư 4 tỷ USD và tạo ra 7.500 việc làm cho người dân địa phương. Đổi lại, chính quyền bang North Carolina và hạt Chatham đã thông qua các gói hỗ trợ, ưu đãi thuế và hạ tầng trị giá hơn 1,2 tỷ USD – một con số kỷ lục lấy từ tiền thuế của người dân. [1, 2, 3]
– Chiếm dụng ngân sách rồi bỏ hoang: Ngay sau khi tiểu bang giải ngân hơn 80 triệu USD tiền mặt từ ngân sách công để san lấp mặt bằng, kéo điện nước và làm đường, VinFast lại bất ngờ dừng toàn bộ việc thi công vào cuối năm 2024. Hãng liên tục trì hoãn thời hạn vận hành từ năm 2024 sang 2026, và cuối cùng đòi dời sang năm 2028. Bản chất của hành động này, dưới góc nhìn của các nhà phê bình kinh tế, là việc sử dụng nguồn lực công của nước sở tại để làm đòn bẩy tài chính, nhưng khi gặp khó khăn thì sẵn sàng đơn phương “đóng băng” dự án, đẩy rủi ro về phía người đóng thuế. [1, 2, 3, 4, 5, 6]
– Bê bối nợ nần và che giấu thông tin: Hồ sơ tòa án hé lộ VinFast thậm chí không có đủ năng lực tài chính để trả khoản nợ 2,8 triệu USD cho nhà thầu xây dựng địa phương, dẫn đến việc bị ngừng thi công. Đáng ngại hơn, trong phiên tòa tháng 9 năm 2026, VinFast còn tìm cách niêm phong và giữ bí mật các tài liệu tài chính lẫn tiến độ nội bộ. Động thái này bị chính quyền bang phản đối kịch liệt vì nó xâm phạm quyền được biết sự thật của công chúng và người nộp thuế. [1, 2}
3. Phản hồi biện hộ pháp lý của VinFast: Đổ lỗi ngược cho tiểu bang
Trước những cáo buộc đanh thép từ chính quyền bang North Carolina, VinFast đã chọn một chiến lược pháp lý mang tính đối đầu trực diện thay vì nhượng bộ. Trong văn bản biện hộ nộp lên tòa án vào tháng 9 năm 2026, hãng xe này đã đưa ra những lập luận nhằm đảo ngược thế cờ: [1]
– Cáo buộc bang North Carolina làm chậm tiến độ: VinFast lập luận rằng chính sự trì trệ và thất bại của các cơ quan chức năng tiểu bang trong việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng kết nối đã trực tiếp làm cản trở tiến độ thi công của siêu nhà máy. [1]
– Lập luận vụ kiện “quá sớm” (Premature): Đại diện pháp lý của hãng chỉ ra rằng theo hợp đồng kinh tế đã ký, VinFast có hạn chót đến ngày 31 tháng 12 năm 2026 để tạo ra 1.750 việc làm đầu tiên và đạt mức đầu tư tối thiểu 500 triệu USD. Do mốc thời gian này vẫn chưa tới, VinFast cho rằng việc Bộ Tư pháp bang khởi kiện đòi thu hồi đất vào giữa năm 2026 là vi phạm quy trình và không có cơ sở hợp lý. [1]
– Cam kết về dòng vốn: VinFast tuyên bố họ đã thực tế đổ khoảng 229 triệu USD vào dự án này (bao gồm giải phóng mặt bằng, làm móng) và khẳng định việc hoàn thành mục tiêu giải ngân 500 triệu USD vào cuối năm 2026 vẫn là điều khả thi. Hãng xe cũng viện dẫn những thay đổi mang tính vĩ mô trong chính sách xe điện (EV) của chính phủ Mỹ để bào chữa cho việc hoãn vận hành nhà máy đến năm 2028. [1, 2, 3]
4. Bức tranh tài chính thảm khốc:
– Khoản lỗ tỷ đô và chiếc “phao cứu sinh” đầy hoài nghi: Đằng sau những lời hứa hẹn tại tòa án là một thực tế tài chính vô cùng nghiệt ngã, cho thấy lý do thực sự khiến dự án tại Mỹ đổ vỡ chính là việc VinFast đã cạn kiệt dòng tiền:
– Những khoản lỗ liên tiếp: Báo cáo tài chính cho thấy mảng xe điện là “cỗ máy đốt tiền” khủng khiếp của tập đoàn. Riêng trong năm 2025, dù doanh thu tăng lên 3,59 tỷ USD nhờ tiêu thụ nội địa, hãng vẫn phải gánh khoản lỗ ròng khổng lồ lên tới 3,96 tỷ USD. Bước sang quý cuối năm 2025, hãng phải chịu thêm khoản lỗ giảm giá trị tài sản (impairment charges) trị giá 235,6 triệu USD liên quan trực tiếp đến việc điều chỉnh giá trị của chính dự án nhà máy bỏ hoang tại North Carolina. [1, 2, 3]
– Kế hoạch tái cấu trúc đẩy 7 tỷ USD nợ: Để đối phó với bờ vực phá sản và nỗ lực đạt mục tiêu có lợi nhuận vào năm 2027, VinFast đã công bố một kế hoạch tái cấu trúc vô cùng phức tạp vào tháng 5 năm 2026. Hãng quyết định bán toàn bộ mảng sản xuất phần cứng tại Việt Nam cho một nhóm nhà đầu tư tư nhân với giá 506 triệu USD, đồng thời chuyển giao khoản nợ khổng lồ gần 7 tỷ USD ra khỏi sổ sách của VinFast. [1, 2, 3]
– Mô hình “Asset-Light” hay sự tháo chạy? Việc chuyển đổi sang mô hình “ít tài sản” này giúp VinFast trên danh nghĩa trở thành một công ty gần như sạch nợ để tập trung vào R&D. Tuy nhiên, giới phân tích tài chính quốc tế đã gióng lên những hồi chuông cảnh báo (red flags) lớn, bởi nhóm mua lại tài sản và gánh khoản nợ 7 tỷ USD kia thực chất đều là các thực thể có mối liên hệ chặt chẽ với tập đoàn mẹ Vingroup và tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Điều này cho thấy dòng tiền của hãng đang phải dịch chuyển lòng vòng để nuôi dưỡng một thương hiệu đang hụt hơi tại thị trường quốc tế. [1, 2, 3]
Diễn biến tiếp theo tại Tòa án Thượng thẩm Hạt Wake
Cuộc chiến pháp lý tại North Carolina hiện đã bước vào giai đoạn quyết định khi cả hai bên đều không có dấu hiệu nhượng bộ:
Tranh chấp về quyền công khai thông tin: Trọng tâm của các phiên điều trần gần đây tại Tòa án Thượng thẩm Hạt Wake xoay quanh việc VinFast yêu cầu niêm phong mật các hồ sơ về tiến độ xây dựng, danh sách nhà thầu và các số liệu tài chính nội bộ. Bang North Carolina đang quyết liệt yêu cầu phải công khai toàn bộ các tài liệu này với lý do: Khi một công ty đã nhận tiền trợ cấp từ ngân sách, người dân có quyền tối thượng được biết tiền thuế của họ đã đi đâu.
Quyết tâm gạt bỏ nhà đầu tư từ Việt Nam: Mục tiêu tối hậu của Bộ trưởng Tư pháp Jeff Jackson không chỉ là đòi lại khoản tiền 80 triệu USD đã giải ngân, mà là dùng phán quyết của tòa án để tước quyền sở hữu hơn 1.700 mẫu Anh đất sạch của VinFast với giá 0 USD. Tiểu bang muốn nhanh chóng đóng lại chương bế tắc này nhằm tái tiếp thị (remarket) khu siêu megasite này cho một nhà sản xuất ô tô hoặc công nghệ khác có năng lực tài chính thực chất hơn. [1, 2, 3, 4, 5]
Vụ bê bối mang tên VinFast tại North Carolina đang dần khép lại như một trong những dự án kêu gọi đầu tư thất bại và gây tranh cãi nhất lịch sử bang. Đối với người đóng thuế Mỹ, đây là một minh chứng sống động cho thấy sự nguy hiểm của các chính sách ưu đãi vội vã đối với các doanh nghiệp chưa được kiểm chứng năng lực. Đối với VinFast, việc đối mặt với phán quyết của tòa án Mỹ tới đây sẽ là chương cuối cùng chấm dứt hoàn toàn ảo vọng chinh phục thị trường xứ cờ hoa, để lại một bài học đắt giá về uy tín trên trường quốc tế. [1, 2, 3]
Vụ kiện của văn phòng Biện lý Jeff Jackson nhằm giành lại khu đất với giá 0 USD và đòi lại 80 triệu USD là cái kết cay đắng, nhưng là sự can thiệp cần thiết để bảo vệ dòng tiền của người dân Mỹ trước một dự án “đầu voi đuôi chuột”. [1, 2]
Sự thất bại của VinFast tại Mỹ là một bài học lập thân đắt giá cho các doanh nghiệp: Không thể chinh phục một thị trường tự do và thượng tôn pháp luật bằng các chiến dịch truyền thông thổi phồng hay những lời hứa hẹn phi thực tế trên giấy. Khi dòng tiền công bị lạm dụng mà không đem lại giá trị thực, cái giá phải trả không chỉ là hàng tỷ USD thiệt hại, mà là sự phá sản hoàn toàn về mặt uy tín thương hiệu trên trường quốc tế.
Cậu Tám Sài Gòn - Việt Nam Thời Báo
_________________
Tham khảo:
Nhận xét
Đăng nhận xét