Chuyện Trà Dư Tửu Hậu

Chuyện Trà Dư Tửu Hậu

Hớn Chiêu - Tuyết Mai

Bài thơ “Lương y bất đáo gia” 4 câu, có thuyết nói tác giả là Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, có người nói là của Đại sư Tuệ Tĩnh,… Thật ra là lời truyền ngôn của “các cụ” về kinh nghiệm dưỡng sinh của mình, trong lúc trà dư tửu hậu, vì vậy có nhiều “dị bản” tùy theo mỗi người lập lại, căn cứ vào cách thực hiện của mình. Đại khái như bài sau:

        半夜三杯酒

        平明數盌茶

        每日依如此

        良醫不到家 

        Bán dạ tam bôi tửu,

        Bình minh sổ khản trà,

        Mỗi nhật y như thử,

        Lương y bất đáo gia.

Tạm dịch:

        Nửa đêm ba chung rượu,

        Bình minh vài chén trà,

        Mỗi ngày y như thế,

        Thầy thuốc không đến nhà.

Riêng câu 3 thì tùy mỗi “cụ” mà thay đổi, như: Thất nhật dâm nhất độ (Bảy ngày dâm dục một lần), Tam nhật dâm nhất độ, Nhất nguyệt dâm nhất độ, Nhất nguyệt dâm nhị độ, Nhất nguyệt thú tam độ (Một tháng vui vẻ ba lần),…

Có mấy vấn đề cần nói rõ về bài này:

1- “Bán dạ” là lúc nào? Không phải là nửa đêm (thức dậy uống rượu). Chúng ta lưu ý có câu thơ “Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền” (Trương Kế), “Dạ bán” trong bài thơ này đúng nghĩa là “Nửa đêm” (tức là khoảng canh ba, từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng hôm sau). Còn “bán dạ” nghĩa là “đầu hôm”, đêm có 5 canh (ngày 6 khắc) thì bán dạ là từ canh 1 đến canh 2. Còn “dạ bán” là canh 3. Canh 4, canh 5 thuộc vào “bán dạ” còn lại của phần đêm.

2- “Bôi” là chén (không phải to như chén bây giờ), ngày xưa thường làm (tiện) bằng gỗ hoặc đất nung, nhỏ bằng nửa vỏ trứng gà vịt.

3- Trong từ ngữ tiếng Hán không có “bình minh”, nói buổi sáng người ta thường dùng triêu dương, đán nhật, nhất đán,… Vì vậy có người cho rằng bài thơ này do người Việt đặt ra, không có trong sách chữ Hán nào cả.

4- Chữ “khản” tra trong các từ điển Hán Việt không có. Có lẽ là từ “oản” là cái chén nhỏ, bằng hoặc lớn hơn nửa cái vỏ trứng một chút.

5- Trong câu 3 tùy đặt, có người dùng chữ “dâm”, có người dùng chữ “thú”. Các cụ theo Hán học xưa hầu như không dùng từ dâm cho vợ chồng, dùng từ thú thì nhẹ nhàng hơn (thú vị, thú vui, lý thú).

Đến đây thì các bạn đã có thể tự đặt bài thơ dưỡng sinh theo ý mình rồi. Gần đây bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc có khuyên “các cụ” (dựa theo nội dung bài thơ này):

        “Sáng một bình trà nhỏ

        Ngày ba cốc rượu con

        Tháng tình dục đôi lần

        Bác Sĩ khỏi ghé thăm.”

 

Riêng tôi lúc lên tới tuổi cụ, có viết lại bài thơ dưỡng sinh này bằng chữ Hán (cũng trong lúc trà dư tửu hậu với anh em):

        晚日小杯酒

        朝陽數盌茶

        每週得愛婦

        良醫不到家

Phiên âm:

        Vãn nhật tiểu bôi tửu

        Triêu dương sổ oản trà

        Mỗi chu đắc ái phụ

        Lương y bất đáo gia.

Tạm dịch:

        Chiều muộn chung rượu nhỏ,

        Sáng sớm vài tách trà,

        Mỗi tuần được yêu vợ,*

        Thầy thuốc không tới nhà.

* Như đã nói trên, tùy mỗi người mà “mỗi chu, nhị chu, tam chu, nhất nguyệt, nhị nguyệt, tam nguyệt,…”

Dùng từ “đắc” là khá chính xác. Đến tuổi cụ thì khi nào “cụ bà” đồng ý cho “yêu” mới được yêu nhé.

Còn “yêu” như thế nào cũng tùy mỗi cụ, không nhất thiết lần nào cũng xuất tinh nhe.

Riêng câu cuối thì hoàn toàn tùy số trời, tùy cơ địa của mỗi người, nhưng bây giờ thì không phải “Thầy thuốc không tới nhà.” mà mình phải tới nhà thầy thuốc!

HỚN CHIÊU – TUYẾT MAI