Tại sao lại không sao chép nguyên xi được ?

Tại sao lại không sao chép nguyên xi được ?

 

Nhật Ngôn

Dân chủ, pháp quyền, tôn trọng quyền con người và tự do cạnh tranh không phải là “đặc sản” của bất kỳ dân tộc nào — đó là những giá trị phổ quát, giống như toán học, vật lý, y thuật.

Trang 8 cuốn sách Về pháp quyền và chủ nghĩa hợp hiến do Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2012 có đoạn viết: “Thêm vào đó, lịch sử cũng đã chứng minh rằng việc sao chép nguyên xi cách thức tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước của một quốc gia này cho một quốc gia khác sẽ không thành công.”

Đây không chỉ là nhận định chủ quan, phiến diện — nó là một sự ngụy biện hèn hạ, một cái cớ được chế tác cẩn thận để bảo vệ những sai lầm chết người, để biện minh cho sự tụt hậu có hệ thống, và để che đậy sự bất lực trong việc tiếp nhận những giá trị tiến bộ của nhân loại. Thực tế lịch sử đã vạch ra điều ngược lại một cách tàn nhẫn: các nhà nước độc tài đã sao chép nguyên xi và cực kỳ thành công cách thức tổ chức, vận hành bộ máy nhà nước kiểu “trại súc vật” từ Liên Xô. Họ sao chép một cách chính xác đến từng chi tiết, triệt để đến tận xương tủy — từ cơ cấu bộ máy, hệ thống cảnh sát chính trị, cơ chế kiểm soát tư tưởng, bộ máy tuyên truyền, cho đến từng phương pháp thanh lọc đối thủ. Và nó đã vận hành đúng như mục đích được thiết kế: tập trung quyền lực tuyệt đối vào một bàn tay, thủ tiêu mọi đối lập, khống chế toàn bộ đời sống công dân từ tư duy đến hành vi, và duy trì sự thống trị trong hàng chục năm, thậm chí nửa thế kỷ.

Hãy nhìn ra thế giới: Đông Âu, Bắc Triều Tiên, Việt Nam, Lào, Cuba — tất cả đều sao chép nguyên xi khuôn mẫu Liên Xô, và tất cả đều thành công đến kinh ngạc trong việc xây dựng nhà nước toàn trị. Họ không hề gặp khó khăn gì trong việc sao chép. Vậy mà có người dám nói “không sao chép được”? Đó là một lời nói dối trắng trợn, một sự lừa bịp ngôn ngữ điển hình. Mô hình đó không những được sao chép — nó được nhân rộng, được bảo vệ bằng máu, được duy trì bằng sợ hãi trong hàng triệu con người. Chỉ có điều, cái “thành công” đó lại chính là bản án tử hình cho tương lai của mỗi quốc gia: tất cả đều lụn bại, kiệt quệ, đi vào bế tắc toàn diện — kinh tế sụp đổ, văn hóa khô cằn, xã hội phân hóa, nhân quyền bị chà đạp đến tận cùng. Thành công trong cai trị, thất bại hoàn toàn trong phát triển — đó là bản chất của mô hình được sao chép một cách hoàn hảo.

Ở chiều ngược lại, sao chép không những có thể thành công — đó chính là con đường tắt mà mọi quốc gia khôn ngoan đều đi qua. Hàn Quốc đã sao chép mô hình giáo dục và kỷ luật lao động của Nhật Bản, vươn lên từ tro tàn chiến tranh thành cường quốc kinh tế trong một thế hệ. Nhật Bản sau 1945 sao chép toàn bộ hiến pháp, thể chế dân chủ và mô hình giáo dục của phương Tây, trở thành nền kinh tế lớn thứ ba thế giới. Đức, Ý sau Thế chiến II, dù bị tàn phá hoàn toàn, vẫn dám xây dựng lại toàn bộ bộ máy nhà nước theo mô hình dân chủ phương Tây — và chỉ trong vài thập kỷ, họ đã trở thành đầu tàu kinh tế của châu Âu. Singapore, một hòn đảo không có tài nguyên thiên nhiên, đã sao chép và điều chỉnh mô hình pháp quyền, quản trị công khai của các nước phát triển, từ một khu ổ chuột thành trung tâm tài chính thế giới. Đài Loan, Ba Lan, Cộng hòa Séc… danh sách những quốc gia dám tiếp thu, dám sao chép những giá trị phổ quát và đã thành công rực rỡ là vô tận.

Tại sao họ làm được? Bởi vì dân chủ, pháp quyền, tôn trọng quyền con người và tự do cạnh tranh không phải là “đặc sản” của bất kỳ dân tộc nào — đó là những giá trị phổ quát, giống như toán học, vật lý, y thuật. Không ai lại ngớ ngẩn đến mức nói “không thể áp dụng định luật Newton ở nước tôi” hay “không thể dùng thuốc kháng sinh vì nó không phải do tổ tiên tôi phát minh ra”. Vậy tại sao lại có người cố tình nói rằng chúng ta không thể sao chép một thể chế đã được chứng minh là mang lại tự do, công lý và thịnh vượng? Đó không phải là vấn đề “không thể” — đó là vấn đề không muốn, bởi vì một thể chế dân chủ sẽ tước đi quyền lực tuyệt đối mà họ đang nắm giữ.

Vì thế, vấn đề không bao giờ là “không sao chép được nguyên xi” — vấn đề là: chúng ta đang sao chép cái gì? Thành công trong cái gì? Và cái giá phải trả cho sự “thành công” đó là gì? Nếu sao chép mô hình dân chủ, pháp quyền, đã được kiểm chứng qua hàng trăm năm là mang lại tự do, thịnh vượng và công lý — đó là sự khôn ngoan, đó là trách nhiệm với tổ tiên và con cháu. Ngược lại, nếu cố tình né tránh những giá trị tiến bộ, lại khăng khăng giữ lấy một mô hình độc tài đã dẫn đến đói nghèo, tụt hậu, tù đày và mất tự do cho cả dân tộc — thì lời biện hộ rằng “không thể sao chép” chỉ là một sự giả dối thấp hèn, một cái cớ để tiếp tục duy trì sự thống trị bất công. Và đó mới chính là tội ác lớn nhất đối với tương lai của quốc gia.

Nhật Ngôn  - Việt Nam Thời Báo