Vị Thánh Không Buộc Tội Ai
Vị Thánh Không Buộc Tội Ai
Ngày 2 tháng 7 năm 2026, bên Quốc lộ 1 đoạn chạy qua Cà Mau, hơn mấy trăm ngàn người sẽ quỳ xuống nền đất Tắc Sậy. Một Hồng y từ Rôma — đặc sứ của Giáo hoàng — đọc tông sắc phong chân phước cho một linh mục đã chết năm 1946. Gần năm trăm năm kể từ ngày hạt Tin Mừng rơi xuống dải đất này, đây là lần đầu một lễ phong á thánh được cử hành ngay trên quê hương người được tôn vinh, chứ không phải ở quảng trường Thánh Phêrô. Trên đầu đoàn rước, cờ đỏ sao vàng.
Một chế độ vô thần đứng ra bảo trợ cho một ông thánh Công giáo. Nghe như hòa giải. Nghe như sám hối. Nghe như tự do tôn giáo rốt cuộc đã tới.
Không. Không có thứ nào trong ba thứ đó.
Muốn biết vì sao hôm nay chế độ chịu nâng một linh mục lên bàn thờ, phải nhớ tay nó từng làm gì với những người mặc áo tu.
Đêm 16 tháng 4 năm 1947, ở Đốc Vàng giữa Đồng Tháp Mười, Đức Huỳnh Giáo Chủ Huỳnh Phú Sổ — người khai sáng Phật giáo Hòa Hảo, khi ấy hai mươi bảy tuổi — nhận lời đi dự một cuộc họp “hòa giải” do hai cán bộ Việt Minh là Trần Văn Nguyên và Bửu Vinh đứng ra mời. Ngài đi. Ngài không về. Bảy mươi chín năm rồi, văn bản chính thức của nhà nước vẫn gọi đó là vụ “vắng mặt” — một chữ chọn rất kỹ để khỏi phải viết chữ “thủ tiêu.” Sử gia ngoài vòng kiểm duyệt thì nói thẳng: Việt Minh đã giết ngài ngay đêm ấy, rồi về sau bịa ra một bản án và lùi ngày hành quyết tới tháng Chạp cho cái chết có dáng dấp hợp pháp.
Một giáo chủ của hàng triệu tín đồ. Mất tích. Không mộ.
Đó không phải tai nạn lẻ. Tạ Thu Thâu bị bắn ở Quảng Ngãi. Phan Văn Hùm, Hồ Văn Ngà — những người quốc gia không chịu vào khuôn — lần lượt biến mất trong năm 1945. Tháng Chín năm ấy, một cuộc biểu tình của tín đồ Hòa Hảo ở Cần Thơ bị xả súng, xác nằm lại hàng trăm. Cùng một vùng châu thổ, cùng mấy năm loạn lạc đó, cùng một thứ luật: ai không quy phục thì biến mất.
Tới đây mới tới Cha Trương Bửu Diệp. Hồ sơ phong thánh — do Giáo phận Cần Thơ lập ra, dưới con mắt của chính quyền — kết luận ngài bị hai lính Nhật đào ngũ chém chết ở Cây Gừa tháng 3 năm 1946, và nhấn mạnh “không dính dáng gì tới Việt Minh.” Điều lạ là ngay trong giới Công giáo cũng có người thấy cái kết luận sạch sẽ ấy gợn lên mùi sức ép: không một nhân chứng nào thấy tận mắt lúc ngài bị chém, tài liệu nguồn cũng chẳng còn.
Việt Minh cầm mã tấu trong vụ này — và có nhiều nhân chứng sống kể lại qua suốt mấy chục năm nay.
Sự thật thì rõ như ban ngày: chế độ đang dựng khán đài ở Tắc Sậy là kẻ thừa kế của bàn tay từng khiến một giáo chủ “vắng mặt,” từng để lại sau lưng những nấm mồ không bia. Khi một bàn tay như thế chìa ra đón một vị tử đạo, người tỉnh táo phải dòm xem bàn tay kia đang giấu gì.
Theo thỏa thuận khung mà Hà Nội và Vatican ký, Tòa Thánh muốn bổ nhiệm một giám mục ở Việt Nam thì phải đưa tên ra hỏi trước, và phải được chính phủ gật đầu, mới được công bố.
Hàng giám mục - bộ xương sống của cả một giáo hội - không dựng lên được nếu một nhà nước vô thần lắc đầu. Trong một cơ chế mà quyền phủ quyết nằm sẵn trong tay chế độ như vậy, cho phép một lễ phong chân phước chỉ là trả lại mấy đồng tiền lẻ. Hào phóng tới đâu thì vẫn là ban phát. Trọng thể tới đâu thì vẫn là ân huệ có thể rút lại bất cứ lúc nào.
Cho nên khi chế độ “để cho Giáo hội làm,” đừng đọc đó là nhường bước. Đọc đó là phô quyền sở hữu.
Muốn biết một chế độ coi tôn giáo là cái gì, cứ đọc cách nó tự nói về tôn giáo trên báo của nó.
Báo của Ban Tuyên giáo gọi việc giao thiệp với các giáo hội là một nhánh của “đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước.” Mục tiêu, viết trắng ra giấy, là khai thác “nguồn lực tôn giáo” phục vụ phát triển đất nước.
Khẩu hiệu dành cho người Công giáo là “giáo dân tốt là công dân tốt” - sống tốt đời đẹp đạo, đồng hành cùng dân tộc, và trên hết, tuân thủ pháp luật.
Đọc kỹ mấy chữ ấy. Đức tin bị hạ xuống thành “nguồn lực,” xếp chung sổ với than đá và gạo xuất khẩu. Lòng đạo của hàng triệu con người bị quy đổi thành chỉ tiêu “công dân tốt.” Còn một vị thánh mà dân chúng - lương cũng như giáo - kéo nhau về quỳ lạy ròng rã bốn chục năm, thì đúng là món nguồn lực quý nhất trong kho.
Đó không phải lời tôi gán cho họ. Đó là lời họ tự tay in ra.
Tới đây mới lộ ra chỗ tinh quái nhất.
Một ông thánh tử đạo “chết vì chống Cộng” thì chế độ không đời nào cho phép - không kẻ cầm quyền nào tự dựng đài cho người tố cáo mình. Nhưng một mục tử “bị tàn binh Nhật chém khi đứng ra che chở đám giáo dân nghèo” thì vô hại, mà lại sinh lời. Cùng một cái chết, hai cách kể, hai số phận chính trị khác nhau một trời một vực.
Vậy nên kết luận “dứt khoát không phải Việt Minh” nằm trong hồ sơ không chỉ là một phán quyết lịch sử. Nó là tấm vé vào cửa. Có nó, câu chuyện mới được tháo hết ngòi nổ, mới đủ điều kiện thành một đại lễ cấp quốc gia có truyền hình trực tiếp. Vị tử đạo được phép bước lên bàn thờ — với điều kiện trên đường đi, ngài không chỉ tay vào một ai ở Hà Nội.
Ráp lại thì thấy lễ ngày 2 tháng 7 làm hai việc một lúc.
Quay ra ngoài, nó là tấm bằng khen “tự do tôn giáo” treo trước mặt Washington, Brussels và Vatican - đúng lúc Hà Nội đang ráo riết nâng cấp bang giao, mà dấu mốc là thỏa thuận cho Tòa Thánh đặt Đại diện thường trú tại Việt Nam năm 2023, lần đầu kể từ 1975.
Quay vào trong, nó thu gọn Tắc Sậy - một dòng người hành hương tự phát, không xin phép ai, không ai điều khiển nổi, hút về hàng triệu lượt mỗi năm cả lương lẫn giáo - vào một cái khung có sân khấu, có kịch bản, có hàng ghế cán bộ ngồi danh dự. Nuốt gọn một đám đông không trị nổi thì khôn hơn nhiều so với cầm dùi cui ra xua.
Lời buộc tội đáng giá, vì thế, không phải là “chúng giết ngài rồi nay thờ ngài” — sử liệu không gánh nổi câu đó, và người phản biện chỉ chờ ta nói hớ một chữ. Lưỡi dao cứa sâu hơn nằm chỗ khác: một chế độ phải được hỏi ý trước khi một giám mục được tấn phong, một chế độ ghi đức tin của dân vào sổ “nguồn lực” — thì khi nó “cho phép” một lễ phong chân phước, nó chẳng trao cho ai tự do nào hết. Nó đang đóng dấu sở hữu lên một tài sản mà nó tự nhận là của mình.
Lễ được cho phép, chỉ vì sau khi đã bị rút sạch ngòi, nó không tốn của chế độ một xu, mà trả lại đúng thứ chế độ thiếu nhất: tính chính danh.
Một vị thánh không chỉ tay buộc tội ai. Đó là loại thánh duy nhất mà một nhà nước toàn trị Cộng Sản dám rước vào nhà.
Nhận xét
Đăng nhận xét