Cú ra đòn bất ngờ của TT Trump, Hormuz biến thành chả lửa, IRGC lãnh đủ!
1. Ba tàu bị tấn công và chuỗi phản ứng khiến cả Trung Đông rung chuyển
Chỉ trong vòng hai mươi bốn giờ, tình hình tại eo biển Hormuz bất ngờ leo thang khi ba tàu chở dầu và khí đốt liên tiếp bị tấn công. Đáng chú ý, con tàu đầu tiên thuộc về Qatar – quốc gia từng đóng vai trò trung gian quan trọng trong các cuộc đàm phán dẫn đến thỏa thuận Islamabad nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Sự việc diễn ra đúng vào thời điểm thỏa thuận mới chỉ có hiệu lực khoảng hai tuần. Đây cũng là giai đoạn Iran lần đầu tiên sau hơn bốn mươi năm được phép xuất khẩu dầu bằng đồng USD theo một cơ chế nới lỏng trừng phạt có thời hạn.
Tuy nhiên, mọi hy vọng về một giai đoạn ổn định nhanh chóng bị phủ bóng khi các vụ tấn công xảy ra, kéo theo phản ứng quân sự và kinh tế quyết liệt từ phía Mỹ.
2. Vì sao vụ tấn công khiến dư luận đặt dấu hỏi về nội bộ Iran?
Điều khiến nhiều chuyên gia chú ý không chỉ là bản thân vụ tấn công, mà là câu hỏi: Ai thực sự kiểm soát Iran?
Theo nhiều phân tích, Tổng thống Masoud Pezeshkian là người đại diện chính phủ dân cử và trực tiếp tham gia ký kết các thỏa thuận ngoại giao. Tuy nhiên, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lại sở hữu sức mạnh quân sự rất lớn, với hệ thống tên lửa, hải quân và mạng lưới tác chiến riêng.
Điều đó tạo nên một thực tế phức tạp: không phải mọi quyết định của chính phủ đều đồng nghĩa với việc các lực lượng vũ trang sẽ tuyệt đối tuân theo.
Chính vì vậy, khi các tàu thương mại bị tấn công, nhiều ý kiến cho rằng đây có thể là dấu hiệu cho thấy sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa chính phủ Iran và các lực lượng cứng rắn bên trong nước này.
3. Thỏa thuận vừa mở ra đã đứng trước nguy cơ sụp đổ
Trước khi xảy ra biến cố, Mỹ đã ban hành giấy phép đặc biệt cho phép Iran được bán dầu bằng đồng USD trong thời hạn sáu mươi ngày.
Đây được xem là cơ hội rất quan trọng đối với nền kinh tế Iran sau nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt nặng nề. Việc xuất khẩu dầu trở lại giúp Tehran kỳ vọng cải thiện nguồn thu ngân sách, ổn định đồng nội tệ và từng bước phục hồi nền kinh tế.
Thế nhưng, chỉ sau khoảng hai tuần, toàn bộ tiến trình này đứng trước nguy cơ bị đảo ngược khi các vụ tấn công trên biển xảy ra.
Nhiều nhà quan sát cho rằng nếu các hành động quân sự tiếp tục diễn ra, toàn bộ cơ chế nới lỏng trừng phạt có thể bị hủy bỏ.
4. Mỹ phản ứng với tốc độ rất nhanh
Ngay sau các vụ tấn công, Mỹ triển khai hàng loạt biện pháp đáp trả.
Theo các thông tin được đề cập trong kịch bản, nhiều mục tiêu quân sự của Iran bị không kích, tập trung vào các hệ thống phòng không, radar, tên lửa chống hạm và các xuồng cao tốc được cho là có liên quan đến IRGC.
Song song với hành động quân sự, Washington cũng lập tức siết lại các biện pháp kinh tế bằng cách thu hẹp cơ chế miễn trừng phạt vừa được ban hành trước đó.
Điều này đồng nghĩa với việc cơ hội xuất khẩu dầu bằng USD của Iran gần như bị chặn lại chỉ sau một thời gian rất ngắn.
Đối với Tehran, đây được xem là tổn thất đáng kể vì nguồn thu từ dầu mỏ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế.
5. Có phải Mỹ đã chuẩn bị sẵn cho kịch bản này?
Một trong những điểm gây nhiều tranh luận là tốc độ phản ứng của Washington.
Theo góc nhìn được đưa ra trong kịch bản, nhiều dấu hiệu cho thấy Mỹ đã theo dõi sát các tuyên bố và hoạt động của IRGC trước khi sự việc xảy ra.
Việc phản ứng gần như ngay lập tức khiến không ít người đặt câu hỏi liệu các phương án quân sự đã được chuẩn bị từ trước và chỉ chờ một sự kiện đủ lớn để kích hoạt.
Đây là giả thuyết được nhiều chuyên gia phân tích, dù hiện vẫn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau.
6. Iran phải đối mặt với những sức ép nào?
Sau chuỗi diễn biến vừa qua, Iran được cho là đang chịu sức ép trên nhiều mặt.
Về kinh tế, cơ hội nới lỏng trừng phạt bị thu hẹp đáng kể.
Về quân sự, nhiều năng lực tác chiến được cho là đã chịu tổn thất sau các cuộc không kích.
Trong khi đó, về chính trị, những khác biệt giữa chính phủ dân cử và các lực lượng có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực an ninh tiếp tục trở thành chủ đề được dư luận quốc tế quan tâm.
Điều này làm dấy lên câu hỏi liệu Tehran có thể duy trì một chiến lược thống nhất trong thời gian tới hay không.
7. Cục diện tại eo biển Hormuz sẽ còn nhiều biến động
Hormuz từ lâu đã là tuyến hàng hải chiến lược của thế giới, nơi vận chuyển phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ khu vực Vùng Vịnh.
Bất kỳ sự cố nào tại đây đều có thể tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, giá dầu và chuỗi cung ứng quốc tế.
Chính vì vậy, những diễn biến vừa qua không chỉ là vấn đề giữa Mỹ và Iran, mà còn ảnh hưởng đến nhiều quốc gia có lợi ích tại Trung Đông.
Trong thời gian tới, mọi động thái của Tehran, Washington cũng như các lực lượng liên quan tại khu vực sẽ tiếp tục được giới quan sát theo dõi sát sao.
Dù căng thẳng có thể còn kéo dài, điều mà cộng đồng quốc tế kỳ vọng nhất vẫn là các bên kiềm chế, tránh để những tính toán quân sự đẩy khu vực vào một vòng xoáy xung đột mới với những hệ lụy khó lường đối với an ninh và kinh tế toàn cầu.
Nhận xét
Đăng nhận xét