Tàu Khôi Nguyên bị chìm, từng tham gia bồi đắp đảo ở Biển Đông

Tàu Khôi Nguyên bị chìm, từng tham gia
bồi đắp đảo ở Biển Đông

29.07.2026

Tác giả: Tung Ngo và Max Kim

15 người vẫn đang mất tích sau khi tàu chở hàng bị chìm tại vùng biển tranh chấp. Phía Trung Quốc cho biết đã cứu được 47 người trên tàu.

Một tàu chở hàng của Việt Nam bị chìm ở khu vực tranh chấp gay gắt trên Biển Đông vào thứ Bảy (25/7/2026) vừa qua thuộc một dự án bồi đắp đảo nhằm khẳng định chủ quyền của Việt Nam trước các tuyên bố của Trung Quốc trong khu vực. Thông tin này do một quan chức Việt Nam nắm rõ vụ việc tiết lộ, trong bối cảnh các lực lượng cứu hộ đang nỗ lực tìm kiếm 15 thuyền viên còn mất tích.

Con tàu mang tên Khôi Nguyên 18 chở 62 thuyền viên Việt Nam khi bắt đầu bị phá nước và chìm gần quần đảo Trường Sa — một cụm gồm hơn 100 rạn đồi mồi (đá ngầm) nhỏ và các địa hình nổi khác trên Biển Đông, nơi nhiều quốc gia đang có các tuyên bố chủ quyền chồng lấn.

Tín hiệu cấp cứu từ những người sống sót trên một chiếc bè cứu sinh lần đầu tiên được một tàu cứu hộ Trung Quốc trong khu vực phát hiện vào tối thứ Bảy. Điều này đã kích hoạt một chiến dịch tìm kiếm cứu nạn, và tính đến nay đã cứu được 47 người sống sót, ông Lâm Kiếm (Lin Jian), Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, phát biểu trong cuộc họp báo tại Bắc Kinh hôm thứ Hai. Các cơ quan chức năng Việt Nam đã gửi lời cảm ơn tới phía Trung Quốc vì đã hành động nhanh chóng. Lực lượng cứu hộ từ hai nước cùng Philippines vẫn đang tiếp tục tìm kiếm những người còn lại.

Các thông tin từ cả Trung Quốc và Việt Nam đều xác định vị trí tàu chìm nằm giữa đá Chữ Thập (do Trung Quốc kiểm soát) và đá Lớn (do Việt Nam kiểm soát).

Các rạn đá này thuộc quần đảo Trường Sa — nơi cùng với quần đảo Hoàng Sa đã trải qua nhiều năm cạnh tranh gay gắt giữa Trung Quốc và Việt Nam. Cả hai nước đều tìm cách khẳng định chủ quyền bằng cách cải tạo các dải đất rộng lớn quanh các đảo nhỏ và rạn đá không có người ở, đồng thời xây dựng các cơ sở quân sự trên đó.

Tàu Khôi Nguyên 18 đang làm việc cho một dự án như vậy thì bị chìm, một quan chức Việt Nam nắm rõ trực tiếp vụ việc chia sẻ với tờ The New York Times. Quan chức này yêu cầu giấu tên vì không được phép phát ngôn với báo chí.

Các cơ quan chức năng Việt Nam đã công khai nguyên nhân chìm tàu là do thời tiết xấu, nhưng chưa cho biết con tàu đang đi đâu hay vận chuyển loại hàng hóa gì.

Một nghị quyết của Liên Hợp Quốc về an toàn hàng hải — mà Việt Nam là một bên ký kết — quy định rằng tất cả các tàu chở hàng lớn phải luôn bật hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi cho thấy chiếc tàu mang cờ Việt Nam này đã không phát dữ liệu vị trí trong nhiều tháng. Con tàu được đóng vào năm 2017, dài khoảng 70 mét (230 feet) và có tổng trọng tải chở hàng khoảng 1.900 tấn.

Quan chức này cho biết con tàu đã thường xuyên qua lại giữa Cam Ranh — nơi Hải quân Việt Nam có một cảng lớn — và quần đảo Trường Sa.

Theo dữ liệu của Chính phủ cs Việt Nam, chủ sở hữu đăng ký của con tàu là Công ty TNHH Thương mại, Xuất nhập khẩu và Vận tải Khôi Nguyên. Khi liên hệ qua điện thoại, một đại diện của công ty (không nêu tên đầy đủ) cho biết con tàu đã được điều động cho một dự án ưu tiên cao tại Trường Sa do Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Dacinco giám sát — đơn vị có liên quan đến các hoạt động bồi đắp đảo trong khu vực.

Dacinco, có trụ sở tại Đà Nẵng, Việt Nam, đã mua các tàu hút bùn cắt gọt từ Royal IHC (một công ty đóng tàu của Hà Lan) kể từ năm 2022. Đây là những con tàu chuyên dụng có thể hút cát từ đáy biển, giúp thực hiện hiệu quả các dự án lấn biển.

Các cuộc gọi đến công ty Dacinco đều không có người nghe máy.

“Những tàu hút bùn này đã được sử dụng nhiều để cải tạo đảo Nam Yết, đá Tốc Tan và đá Thuyền Chài, làm tăng đáng kể hiệu suất của Việt Nam,” SCSPI — một viện nghiên cứu về các vấn đề hàng hải có trụ sở tại Bắc Kinh — cho biết vào năm ngoái.

Vào tháng 6 năm 2024, truyền thông nhà nước Việt Nam đưa tin một công nhân của Dacinco đã bị thương tại một công trường ở đá Thuyền Chài, một trong những địa hình thuộc quần đảo Trường Sa mà Việt Nam đang mở rộng.

Công ty này cũng tích cực tuyển dụng công nhân cho các dự án này trên mạng xã hội, nơi các tin tuyển dụng của họ tìm kiếm thợ lái cẩu và tài xế xe tải cho các “dự án công trình biển” ở Trường Sa.

Bộ Ngoại giao cs Việt Nam chưa phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận.

Cả Trung Quốc và Việt Nam đều đã nhiều lần phản đối các dự án bồi đắp đảo của nhau trong nhiều năm qua, trong khi những nỗ lực của các quan chức Mỹ nhằm hạ nhiệt sự gia tăng căng thẳng này đều không thành công.

Năm ngoái, khi Việt Nam đẩy mạnh các dự án ở Trường Sa — nơi Trung Quốc trước đó đã cải tạo khoảng 3.200 mẫu Anh (khoảng 1.300 ha) đất trong vòng khoảng ba năm — Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chỉ trích điều mà họ gọi là “sự chiếm đóng bất hợp pháp”. Việt Nam cũng đưa ra những chỉ trích tương tự đối với Trung Quốc, quốc gia dạo gần đây đang tập trung nỗ lực vào quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam tuyên bố chủ quyền toàn bộ.

Tuy nhiên, những căng thẳng này dường như dẹp sang một bên vào cuối tuần qua khi cuộc tìm kiếm các thuyền viên mất tích tiếp tục kéo dài.

Vào Chủ nhật, bà Phạm Thu Hằng, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cs Việt Nam, đã cảm ơn các lực lượng cứu hộ Trung Quốc.

Bà phát biểu: “Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn tới các cơ quan chức năng Trung Quốc vì sự hỗ trợ kịp thời đối với Việt Nam trong công tác tìm kiếm cứu nạn. Và chúng tôi hy vọng hai bên sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ để tìm kiếm những người còn lại.”

Nguồn:

NYT – Vietnam Used Ship That Sank in South China Sea in Island-Building Effort