Cái Tết Ảm Đạm
Tết Bính Ngọ của người dân Việt Nam năm nay không chỉ buồn vì kinh tế khó khăn, mà còn vì cảm giác bị bủa vây bởi đủ loại quy định và cách thực thi gây tổn thương tinh thần. Khi chưa kịp hồi phục sau một năm mưu sinh chật vật, người dân lại bước vào Tết với nỗi lo thường trực: lo ra đường bị phạt, lo buôn bán bị kiểm tra, lo sai một chi tiết nhỏ là mất cả vốn liếng dành dụm.
Những ngày cận Tết, trên mạng xã hội lan truyền rất nhiều hình ảnh cho thấy lực lượng chức năng tịch thu hoa, cây cảnh của người dân bày bán ven đường.
Thực hư cụ thể từng vụ việc ra sao có thể còn cần kiểm chứng đầy đủ. Nhưng điều quan trọng hơn cả là cảm xúc xã hội mà những hình ảnh ấy tạo ra: sự xót xa, bức xúc và cảm giác bất công.
Hoa, cây cảnh là thứ hàng hóa rất đặc biệt. Nó không phải mặt hàng xa xỉ, càng không phải thứ gây nguy hại cho xã hội. Đó là thành quả lao động cả năm của những người trồng hoa, là kế sinh nhai mùa Tết của những người bán rong, là chút hy vọng kiếm thêm để có cái Tết đỡ tủi. Khi những chậu mai, chậu quất bị khiêng đi giữa đường phố, dù đúng hay sai về mặt thủ tục, thì hình ảnh ấy vẫn gây phản cảm, nhất là trong bối cảnh đời sống đang vô cùng khó khăn.
Đáng lẽ, khi kinh tế suy giảm, sức mua yếu, cửa hàng đóng cửa hàng loạt, chợ búa vắng vẻ, thì điều người dân cần là sự hỗ trợ, nới lỏng, hoặc ít nhất là cách hành xử linh hoạt, có tình có lý. Thay vào đó, họ lại chứng kiến những “chiến dịch” kiểm tra dồn dập: từ an toàn giao thông với mức phạt cao, mua bán vàng bạc – ngoại tệ, kiểm tra an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, đến đăng ký tạm trú tạm vắng.
Tất cả như cùng lúc đổ xuống đầu những người yếu thế nhất trong nền kinh tế.
Hệ quả thấy rất rõ ở các thành phố lớn: tiểu thương sợ hãi không dám bán, người buôn nhỏ lẻ chọn đóng cửa cho an toàn, phố xá vốn nhộn nhịp trước Tết nay trở nên trầm lặng bất thường. Không phải vì người dân không còn nhu cầu, mà vì không còn niềm tin rằng làm ăn lương thiện sẽ được yên ổn.
Điều khiến dư luận thất vọng nhất là sự im lặng từ phía những người có trách nhiệm. Không thấy một lời giải thích thấu đáo, không có thông điệp chia sẻ khó khăn, càng không có sự nhìn nhận rằng cách thực thi máy móc có thể đang làm tổn thương sinh kế của hàng triệu người. Trong khi đó, những hình ảnh tịch thu hoa, cây cảnh lại lan truyền nhanh chóng, trở thành biểu tượng cho khoảng cách ngày càng lớn giữa chính sách và đời sống thực tế.
Tết vốn là thời khắc để xã hội chậm lại, để người dân được cảm nhận sự bao dung và nhân văn. Nhưng Tết Bính Ngọ năm nay, với nhiều người, lại là mùa xuân của lo âu và bất lực. Khi những chậu hoa bị tịch thu, những cửa tiệm đóng im lìm, và tiếng nói từ phía chính quyền vẫn vắng bóng, thì cái lạnh của mùa đông dường như kéo dài sang cả mùa xuân.
Một cái Tết không chỉ cần đủ đầy vật chất, mà còn cần cảm giác được tôn trọng và được sống yên ổn trên chính mảnh đất của mình. Nếu điều đó không có, thì dù pháo hoa có rực rỡ đến đâu, mùa xuân cũng khó mà trọn vẹn trong lòng người dân.
Nhận xét
Đăng nhận xét