Nhật Ký Yêu Nước : “Sinh Sau Đẻ Muộn" Không Phải Là Một Lập Luận

Nhật Ký Yêu Nước
Sinh Sau Đẻ Muộn" Không Phải Là Một Lập Luận

Lâm Ngân Mai

Đó không phải là tranh luận. Đó là né tranh luận.

Hiểu biết không nằm ở năm sinh. Hiểu biết nằm ở việc người ta có học hay không, có đọc hay không, có chịu tìm hiểu hay không.

Lịch sử không phải là tài sản riêng của một thế hệ. Lịch sử là kiến thức được lưu giữ trong sách, trong thư viện, trong tài liệu, trong lời kể của nhân chứng, trong các công trình nghiên cứu và bây giờ còn có internet và AI.

Ở các nước tư bản, chuyện học sinh rất trẻ hiểu sâu về lịch sử là điều bình thường. Nhiều học sinh trung học ở Mỹ đã có thể viết nghiên cứu lịch sử dựa trên tài liệu lưu trữ quốc gia.

Có những sinh viên năm nhất đại học đã đọc và phân tích tài liệu gốc từ chiến tranh thế giới, từ thời Chiến tranh Lạnh, từ các chế độ chính trị khác nhau. Không ai nói họ “không biết gì” chỉ vì họ sinh sau.

Trong các thư viện lớn như Library of Congress ở Mỹ, British Library ở Anh, hay các kho lưu trữ đại học, người trẻ hoàn toàn có thể tiếp cận tài liệu lịch sử thật.

Kiến thức không còn bị khóa trong ký ức cá nhân của một thế hệ nữa. Nó nằm trong sách, trong dữ liệu, trong nghiên cứu khoa học.

Một người sống trong một thời kỳ lịch sử không tự động trở thành người hiểu rõ lịch sử đó. Sống trong một giai đoạn không có nghĩa là hiểu toàn bộ bối cảnh của nó.

Ngược lại, một người sinh sau vẫn có thể hiểu nếu họ học từ nhiều nguồn khác nhau và nhìn sự việc một cách khách quan.

Cho nên câu “sinh sau đẻ muộn thì biết gì” thực ra chỉ là một cách phủ nhận người khác mà không cần đưa ra lý lẽ. Nó không chứng minh được điều gì đúng hay sai. Nó chỉ chứng minh rằng người nói không muốn tranh luận bằng dẫn chứng.

Một xã hội trưởng thành là xã hội nơi người ta phản biện bằng dữ kiện, bằng lý luận, bằng lịch sử không phải bằng tuổi tác. Kiến thức không có tuổi. Sự thật cũng không có tuổi.

Mai và anh chị em có thể sinh sau, nhưng không có nghĩa là phải im lặng. Viết ra suy nghĩ là biểu hiện của hiểu tự do và nhân bản.

Mỗi thế hệ đều có quyền tìm hiểu lịch sử của dân tộc mình và tự suy nghĩ bằng trí tuệ của mình.

Nếu một điều là đúng, nó không trở nên sai chỉ vì người nói còn trẻ. Và nếu một điều là sai, thì hãy dùng lý lẽ để chứng minh đừng nên dùng câu “sinh sau đẻ muộn”.

Mai mong anh chị em chia sẻ bài này để nhiều người hiểu rằng tranh luận văn minh là tranh luận bằng kiến thức, không phải bằng tuổi đời.

Hãy tìm hiểu về Bất tuân dân sự một con đường ôn hòa, không bạo lực, nhưng có thể giúp xã hội thay đổi từ chính người dân.

Hẹn gặp nhau tại Sài Gòn, Hòn Ngọc Viễn Đông khi không còn cộng sản.

Lâm Ngân Mai

Denver,02/08/2026