TT Trump ra tối hậu thư 10 ngày cho Iran ...

TT Trump ra tối hậu thư 10 ngày cho Iran, giới phân tích cảnh báo đàm phán có thể chỉ để “câu giờ” cho đòn đánh

FB Henry Quang Vu

Tổng thống Donald Trump vừa đưa ra tối hậu thư mới cho Iran: Tehran có từ 10–15 ngày để quay lại bàn đàm phán hạt nhân, nếu không sẽ phải đối mặt với hậu quả.

Thời hạn ngắn này đang trở thành tâm điểm của vòng ngoại giao căng thẳng mới. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định các mốc thời gian của ông Trump không chỉ là cảnh báo, mà còn là công cụ gây sức ép chiến lược.

Iran hiểu nguy cơ chiến tranh, nhưng không nhượng bộ tên lửa

Nguồn tin Trung Đông nói với Fox News rằng Tehran hiểu rõ rủi ro chiến tranh hiện hữu và khó có khả năng khiêu khích Washington vào lúc này.

Tuy nhiên, Iran khẳng định không thể chấp nhận:

• Hạn chế chương trình tên lửa tầm ngắn

• Xóa bỏ làm giàu uranium hoàn toàn

• Tháo dỡ hạ tầng hạt nhân

• Ngừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực

Vấn đề tên lửa được coi là “lằn ranh đỏ” do Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đặt ra. Theo nguồn tin, nhượng bộ về tên lửa sẽ bị xem trong nội bộ Iran như “thất bại trong chiến tranh”.

Iran có thể linh hoạt hơn về mức độ làm giàu uranium nếu đổi lại được nới lỏng trừng phạt.

Tòa Bạch Ốc hoài nghi ngoại giao sẽ thành công

Jason Brodsky, Giám đốc chính sách của tổ chức United Against Nuclear Iran, cho rằng chính quyền Trump không kỳ vọng đàm phán sẽ tạo đột phá thực chất.

Theo ông, tiến trình đàm phán có thể phục vụ hai mục tiêu:

1. Buộc lãnh đạo Iran đối diện lựa chọn khó khăn

2. Mua thời gian để Mỹ triển khai đầy đủ lực lượng quân sự trong khu vực

Sự hiện diện quân sự Mỹ, bao gồm các nhóm tàu sân bay như USS Gerald R. Ford, được xem là tín hiệu răn đe rõ ràng.

Iran bị cáo buộc “đàm phán hình thức”

Chuyên gia Behnam Taleblu từ Foundation for Defense of Democracies cảnh báo Iran có thể đề xuất một thỏa thuận chỉ hợp thức hóa thực trạng hiện tại, buộc Mỹ phải “trả giá cho thứ đã tồn tại”.

Theo ông, mục tiêu của Iran gồm:

• Ngăn chặn một cuộc tấn công quân sự

• Làm suy yếu phe đối lập trong nước

• Đạt được ổn định tài chính và nới lỏng trừng phạt

Ông cho rằng Tehran đang “câu giờ”.

Washington giữ chiến lược mập mờ

Giới quan sát nhận định chính quyền Trump không muốn một Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng cũng không muốn sa lầy vào chiến tranh kéo dài ở Trung Đông.

Tuy vậy, việc tăng cường lực lượng quân sự cho thấy Mỹ sẵn sàng hành động nếu cần.

Jacob Olidort từ America First Policy Institute cho rằng nếu ngoại giao thất bại, Tổng thống Trump gần như chắc chắn sẽ cân nhắc phương án quân sự. Điều còn chưa rõ là:

• Đòn tấn công sẽ nhằm mục đích răn đe để tiếp tục ép đàm phán

hay

• Nhằm đạt mục tiêu quân sự cụ thể mà ngoại giao không làm được

Tình hình nội bộ Iran

Nguồn tin cho biết dư luận Iran chia rẽ sâu sắc:

• Một bộ phận phản đối can thiệp quân sự từ bên ngoài

• Nhưng làn sóng bất mãn sau các vụ đàn áp người biểu tình vẫn âm ỉ

Tối hậu thư 10–15 ngày của ông Trump có thể không đơn thuần là mốc thời gian, mà là đòn bẩy chiến lược.

Câu hỏi lớn hiện nay:

Liệu đây là nỗ lực ngoại giao cuối cùng - hay là bước đệm trước một hành động quân sự giới hạn?

FB Henry Quang Vu