Cây Hoa Của Thomas Jefferson Và Nguyễn Thái Học
Phim “Léon: The Professional” là một phim hành động của Pháp nhưng có một tình tiết rất dễ thương và rất nhân văn. Tay sát thủ chuyên nghiệp Leon (Jean Reno đóng) yêu cây xanh và sở hữu một chậu cây. Đi tới đâu anh chàng cũng mang theo chậu cây đó và mỗi ngày đều đem cây ra chỗ có ánh nắng.
Leon bảo bọc bé Mathilda Lando (Natalie Portman đóng), 12 tuổi, sau khi người cha buôn á phiện, người mẹ ít quan tâm đến con cái và em trai của cô bị một toán cảnh sát gian tham giết chết. Khi một mình phải đương đầu với đám cảnh sát gian tham đông đảo, sát thủ Leon mở lựu đạn đeo trên người để cùng chết với chúng. Cô bé Mathilda Lando thoát được và trở lại trường học cũ mang theo chậu cây Aglaonema (Cây Vạn Lộc) của Leon. Phim chấm dứt với cảnh Mathilda Lando trồng chậu cây xanh trong vườn sau trường học và nói nhỏ một câu cảm động “Leon, tôi nghĩ chúng tôi sẽ yên ổn ở đây.” (I think we'll be okay here, Leon.)
Tôi mượn chuyện phim và chậu cây để nói đến một loại cây hoa khác.
Loại cây khác này trồng ở Mỹ, Anh, Pháp hay các nước Châu Âu v.v… không có gì đáng để nói. Nhưng ở Việt Nam loài cây này rất khó trồng. Thời tiết Việt Nam khắc nghiệt hơn nhiều, bão chưa ngưng nước đã dâng cao, nắng cháy suốt mùa hè và mưa dầm có khi kéo dài năm, sáu tháng. Những đặc điểm khách quan đó đòi hỏi người chăm sóc loại hoa này ở Việt Nam phải sở hữu một đức tính vô cùng quan trọng, đó là tính kiên nhẫn.
Có hai danh nhân, một Mỹ và một Việt, đã từng trồng loại hoa này: Thomas Jefferson, tổng thống thứ ba đồng thời là một trong những người soạn nên Hiến pháp Mỹ và Nguyễn Thái Học, lãnh đạo Việt Nam Quốc Dân Đảng.
Cây hoa mà hai danh nhân Mỹ, Việt nói tới là Cây Hoa Tự Do.
Thomas Jefferson, trong lá thư gởi William Stephens Smith, con rể của tổng thống thứ hai Mỹ John Adam năm 1787, đã viết: “Cây tự do phải được chăm sóc tốt theo thời gian bằng máu của những người yêu nước và bạo quyền” (The tree of liberty must be refreshed from time to time with the blood of patriots and tyrants.) (Thomas Jefferson Encyclopedia, In a letter dated November 13, 1787, to William Stephens Smith, the son-in-law of John Adams, Thomas Jefferson used the phrase "tree of liberty")
Nguyễn Thái Học cũng nói một câu tương tự.
Chạng vạng ngày 16 tháng 6, 1930, nhà cách mạng Nguyễn Thái Học và mười hai đồng chí bị đưa từ ngục Hỏa Lò ra ga Hàng Cỏ để từ đó đi Yên Báy bằng xe lửa vào ban đêm. Giờ chia tay Nguyễn Thái Học nói lớn với các đồng chí còn ở lại: “Chúng tôi đi trả nợ nước đây, các anh em còn sống cứ công nào việc ấy nhé, cờ độc lập phải nhuộm bằng máu, hoa tự do phải tưới bằng máu! Tổ quốc còn cần đến sự hy sinh của con dân nhiều nữa! Nhiều nữa! Rồi thế nào cách mạng cũng thành công! Thôi kính chào các anh em ở lại!” (Việt Nam Quốc Dân Đảng, Lịch sử đấu tranh cận đại 1927-1954, Hoàng Văn Đào, trang 159-160)
Tôi không nghĩ nhà cách mạng Việt Nam Nguyễn Thái Học đọc được lá thư của Tổng thống Mỹ Thomas Jefferson. Nhưng những người mang lý tưởng cách mạng và lòng yêu nước ở đâu cũng có những suy nghĩ giống nhau.
Văn hóa là dòng chảy mang theo phù sa của cả nền văn minh nhân loại không phải của riêng ai hay của quốc gia nào.
Dù đánh thực dân Anh để giành độc lập, hiến pháp Mỹ chuyên chở nhiều điểm từ Bill of Rights of 1689 của Anh.
Dù đánh bại Nhật trong Thế Chiến Thứ Hai, Mỹ không phân chia đất đai, tài sản của Nhật như phe chiến thắng đã làm trong Thế Chiến Thứ Nhất, trái lại giúp soạn thảo hiến pháp phối hợp nhiều từ các quyền cá nhân có trong hiến pháp Mỹ cộng với thể chế đại nghị của Anh do các luật sư trong quân đội Mỹ soạn.
Theo Giáo sư Lynn Parisi, chỉ “trong một tuần vào tháng 2 năm 1946, một ủy ban gồm 24 người Mỹ, cả quân nhân và dân sự, đã soạn thảo một hiến pháp dân chủ cho Nhật Bản. MacArthur đã phê duyệt nó và Bộ Tư Lịnh Tối Cao Đồng Minh đã trình nó cho bộ trưởng ngoại giao Nhật Bản như một việc đã rồi.” (Lynn Parisi, Lessons on the Japanese Constitution, November 2002)
Không có người Nhật nào dự thảo hiến pháp Nhật 1947 nhưng không ai ăn cắp của ai cả, không ai bảo hiến pháp Nhật là của Mỹ. Văn minh nhân loại là của cải của con người.
Trái tim, tâm hồn và sức sống của một hiến pháp không phải từ văn bản mà từ con người thực thi, phát huy và bảo vệ hiến pháp.
Thomas Jefferson, Nguyễn Thái Học là những người làm nên lịch sử. Họ sống trong thời đại, đi cùng thời đại nhưng có tầm nhìn xa hơn thời đại. Họ không lấy cuộc đời ngắn ngủi của mình để đo chiều dài lịch sử bởi vì thời gian của họ là niềm tin vào sự trường tồn của quốc gia, dân tộc.
Nguyễn Thái Học bị chém khi mới 28 tuổi nhưng ông không chết, ông vẫn còn sống và sẽ sống trong lòng dân tộc Việt Nam.
Cuộc tranh đấu cho tự do dân chủ của dân tộc Việt Nam hiện nay rất khó khăn và bị chi phối bởi nhiều yếu tố nhưng như Nguyễn Thái Học dặn dò “Hoa tự do phải tưới bằng máu! Tổ quốc còn cần đến sự hy sinh của con dân nhiều nữa! Nhiều nữa! Rồi thế nào cách mạng cũng thành công!”
Đúng vậy, Hoa Tự Do sẽ nở.
Trần Trung Đạo
Nhận xét
Đăng nhận xét