Mỹ phong tỏa đường biển Iran: Sẽ gây ra tác động gì?

Mỹ phong tỏa đường biển Iran: Sẽ gây ra tác động gì?

Trương Đình

14/04/2026

Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) tuyên bố bắt đầu từ 10h sáng thứ Hai (13/4, giờ miền Đông nước Mỹ) sẽ tiến hành phong tỏa hoạt động tàu thuyền ra vào các cảng Iran. Động thái này sẽ ngăn chặn một lượng lớn dầu mỏ Iran chảy ra thị trường thế giới, không chỉ giáng đòn mạnh vào nguồn thu của chính quyền Iran mà còn tác động nặng nề tới các khách hàng mua dầu lớn của Iran, trong đó có Trung Quốc.

Ảnh chụp vệ tinh của eo biển Hormuz. (Ảnh: Wikipedia)

Sau khi đàm phán Mỹ – Iran đổ vỡ, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz. Tuy nhiên, CENTCOM sau đó vào tối Chủ nhật (12/4) đã làm rõ rằng lệnh phong tỏa chỉ áp dụng đối với tất cả tàu thuyền ra vào cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm các cảng tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Lực lượng CENTCOM sẽ không can thiệp vào quyền tự do hàng hải của các tàu đi qua eo biển Hormuz để đến hoặc rời các cảng không thuộc Iran.

Ngay sau khi thông tin phong tỏa được công bố, thị trường chứng khoán lao dốc, trong khi giá dầu thô tăng vọt lên trên 100 USD/thùng.

Tác động đối với dòng chảy dầu mỏ?

Theo Reuters, việc phong tỏa vận chuyển dầu Iran sẽ cắt đứt một nguồn cung quan trọng của thị trường thế giới. Dữ liệu từ Kpler cho thấy sản lượng xuất khẩu dầu thô của Iran trong tháng 3 đạt 1,84 triệu thùng/ngày; tính đến tháng 4 hiện tại là 1,71 triệu thùng/ngày; trong khi mức trung bình cả năm 2025 là 1,68 triệu thùng/ngày.

Trước khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, sản lượng dầu Iran tăng mạnh, khiến lượng dầu được bơm lên tàu đạt mức gần kỷ lục. Theo Kpler, tính đến đầu tháng này, lượng dầu Iran được lưu trữ trên các tàu ngoài khơi vượt 180 triệu thùng.

Dòng chảy dầu từ các nước vùng Vịnh khác thế nào?

Kể từ khi chiến sự nổ ra, eo biển Hormuz đã bị phong tỏa bởi Iran, khiến hoạt động vận tải biển bị hạn chế nghiêm trọng. Dù lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran đã được đạt được vào tuần trước, hoạt động hàng hải qua eo biển vẫn gần như đình trệ.

Ngay trước thời điểm phong tỏa của Mỹ có hiệu lực vào thứ Hai, các tàu chở dầu vẫn tiếp tục tránh đi qua eo biển Hormuz.

Ngày Chủ nhật (12/4), hai tàu chở dầu treo cờ Pakistan là “Shalamar” và “Khairpur” đã đi vào vùng Vịnh để chuẩn bị lấy dầu thô từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Kuwait. Một tàu khác mang cờ Liberia, siêu tàu chở dầu VLCC “Mombasa B”, đã đi qua eo biển Hormuz vào đầu ngày Chủ nhật và hiện đang di chuyển trong vùng Vịnh trong trạng thái ballast (không hàng).

Một tàu VLCC khác mang cờ Malta, “Agios Fanourios I”, ban đầu dự kiến đi qua eo biển vào Chủ nhật để nhận dầu Iraq vận chuyển sang Việt Nam, nhưng đã quay đầu giữa chừng và hiện neo đậu gần Vịnh Oman.

Thứ Bảy tuần trước (11/4), 3 siêu tàu chở dầu đầy hàng đã đi qua eo biển Hormuz, được xem là những tàu đầu tiên rời vùng Vịnh kể từ khi lệnh ngừng bắn Mỹ – Iran được thiết lập.

Theo dữ liệu của Kpler, tính đến ngày 7/4, khoảng 187 tàu chở dầu đã được nạp hàng đang neo trong vùng Vịnh, mang theo 172 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu.

Tác động đối với Trung Quốc

Trước khi chiến sự nổ ra, phần lớn dầu xuất khẩu của Iran được bán cho Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Tháng trước, để giải quyết tình trạng thiếu hụt do phong tỏa eo biển Hormuz, Mỹ đã công bố chính sách miễn trừ trừng phạt tạm thời, cho phép các nước khác như Ấn Độ nhập khẩu dầu Iran.

Dữ liệu theo dõi tàu do LSEG và Kpler công bố ngày 8/4 cho thấy, Ấn Độ đã tiếp nhận lô dầu Iran đầu tiên sau 7 năm.

Trước chiến sự, khoảng 20% dầu mỏ và khí đốt toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, phần lớn trong số đó hướng đến châu Á.

Theo NBC, nếu phong tỏa của Mỹ cắt đứt thành công dòng chảy dầu Iran, điều này có thể gây đòn giáng nặng nề đối với Tehran, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ dầu mỏ.

Bài báo dẫn lời giáo sư Chu Phong (Zhu Feng), Viện Quan hệ Quốc tế, Đại học Nam Kinh, cho rằng gần 1/3 lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, do đó một cuộc xung đột kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể đến tiêu dùng nội địa Trung Quốc, bao gồm giá dầu.

Trong cuộc họp báo thường kỳ ngày thứ Hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết các bên liên quan nên giữ bình tĩnh và kiềm chế, đồng thời giải pháp cho vấn đề này là sớm đạt được ngừng bắn.

Trong khi đó, ông Mukesh Sahdev – trưởng bộ phận phân tích dầu mỏ của XAnalysts – nhận định rằng so với khả năng chịu đựng cú sốc lớn từ việc mất nguồn thu dầu, Iran sẽ khó trụ vững hơn so với Mỹ trước tác động tăng giá xăng dầu và dầu thô. Nếu phong tỏa của Mỹ thành công, đây có thể trở thành một “nước cờ chiến lược” trong đối phó với Iran.

Theo Trương Đình/ Epoch Times

Nguồn trithucvn2.net.