Phi Luật Tân cáo buộc Trung Quốc thả xyanua ở Biển Đông, gây nguy cơ môi trường nghiêm trọng

Phi Luật Tân cáo buộc Trung Quốc thả xyanua ở Biển Đông,
gây nguy cơ môi trường nghiêm trọng

Lý Ngôn

14/04/2026

Hôm thứ Hai (13/4), Phi Luật Tân cáo buộc ngư dân Trung Quốc thả chất xyanua (thạch tín) xuống vùng biển quần đảo Trường Sa (Spratly Islands) — khu vực đang có tranh chấp chủ quyền gay gắt ở Biển Đông — gây nguy hiểm cho lực lượng đồn trú của Phi Luật Tân và hệ sinh thái biển. Tàu thuyền Trung Quốc và Phi Luật Tân đã nhiều lần xảy ra các vụ đụng độ căng thẳng tại khu vực này.

Ngày 4 tháng 12 năm 2024, một tàu tuần tra bờ biển Trung Quốc (bên phải) bắn vòi rồng vào một tàu của Phi Luật Tân gần bãi cạn Scarborough ở Biển Đông. (Ảnh: Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia về Biển Tây Phi Luật Tân)

Theo AFP, Hội đồng An ninh Quốc gia Phi Luật Tân (NSC) cáo buộc hành vi đầu độc của phía Trung Quốc bắt đầu từ năm ngoái, xảy ra xung quanh Second Thomas Shoal (bãi Cỏ Mây, Phi Luật Tân gọi là Ayungin Shoal) thuộc quần đảo Trường Sa. Khu vực này nằm gần tuyến hàng hải quan trọng và được cho là giàu tài nguyên khoáng sản.

Phát ngôn viên NSC Cornelio Valencia cho biết tại cuộc họp báo rằng: “Chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng việc sử dụng xyanua tại khu vực Second Thomas Shoal là hành vi phá hoại, nhằm diệt tận đàn cá tại địa phương, tước đi nguồn thực phẩm quan trọng của lực lượng hải quân đồn trú.”

Ông Valencia bổ sung rằng những hành vi này còn đe dọa an toàn của quân nhân hải quân thông qua việc tiếp xúc với nguồn nước bị ô nhiễm, ăn phải cá bị nhiễm độc, cũng như phá hủy các rạn san hô. Trong tuyên bố NSC nhấn mạnh, xyanua là một loại hóa chất cực độc, “có thể gây thiệt hại nặng nề và không thể khắc phục đối với con người và hệ sinh thái biển.”

Năm 1999, Phi Luật Tân cố ý cho mắc cạn tàu đổ bộ thời Thế chiến II “BRP Sierra Madre” tại bãi Second Thomas Shoal để làm tiền đồn quân sự, đồng thời trở thành biểu tượng quan trọng cho việc Manila củng cố yêu sách chủ quyền và đối trọng với sự mở rộng của Bắc Kinh tại khu vực này.

Phát ngôn viên Hải quân Phi Luật Tân, Chuẩn Đô đốc Roy Vincent Trinidad, cho biết lực lượng Phi Luật Tân đã tịch thu tổng cộng 10 chai xyanua từ các thuyền nhỏ của tàu cá Trung Quốc vào các thời điểm tháng 2, 7 và 10/2025. Ngoài ra, hồi tháng trước, binh sĩ còn tận mắt chứng kiến một nhóm thuyền nhỏ khác của Trung Quốc thả chất độc xuống vùng nước gần rạn san hô, kiểm tra sau đó cho kết quả dương tính với xyanua.

Cả ông Valencia và ông Trinidad đều cho rằng các tàu cá này hoạt động phục vụ cho hải quân Trung Quốc. Đáp lại cáo buộc của Phi Luật Tân, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn hôm thứ Hai (13/4) gọi đây là “chiêu trò chính trị”.

Ông Valencia cho biết NSC dự kiến sẽ trình báo cáo lên Bộ Ngoại giao Phi Luật Tân vào tuần tới, và Phi Luật Tân có thể đưa ra phản đối ngoại giao dựa trên báo cáo này. Đồng thời, NSC đã chỉ đạo Lực lượng Vũ trang Phi Luật Tân (AFP) và Cảnh sát biển Phi Luật Tân (PCG) tăng cường giám sát khu vực.

“Thỏa thuận tạm thời” mong manh

Second Thomas Shoal nằm trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Phi Luật Tân, cách Trung Quốc đại lục khoảng 1.300 km. Khu vực này có tranh chấp chủ quyền gay gắt và từ lâu là tuyến đầu trong đối đầu trên biển giữa Trung Quốc và Phi Luật Tân.

Mỗi năm có hơn 3.000 tỷ USD hàng hóa vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này. Phi Luật Tân cáo buộc Trung Quốc từ lâu đã cản trở hoạt động tiếp tế cho lực lượng đồn trú trên tàu “BRP Sierra Madre”.

Trong một vụ va chạm ngày 17/6/2024, tàu hải cảnh Trung Quốc tìm cách ngăn chặn hoạt động tiếp tế của Phi Luật Tân, hai bên xảy ra đối đầu trực tiếp, khiến một thủy thủ Phi Luật Tân bị mất ngón tay trong xung đột. Phía Trung Quốc phủ nhận cáo buộc gây hấn và cho rằng Phi Luật Tân “xâm nhập trái phép”.

Để giảm căng thẳng, hai bên đã đạt được “thỏa thuận tạm thời” về hoạt động tiếp tế vào tháng 7 cùng năm. Tuy nhiên, phát hiện về chất xyanua lần này rõ ràng đã phủ bóng lên sự đồng thuận mong manh đó.

Mặc dù căng thẳng, hồi tháng trước hai quốc gia vẫn tổ chức đối thoại cấp cao, thảo luận về hợp tác sơ bộ trong khai thác dầu khí cũng như thiết lập các biện pháp xây dựng lòng tin trên biển (như cơ chế liên lạc giữa lực lượng cảnh sát biển).

Tuy nhiên, hôm thứ Hai, Bộ Ngoại giao Phi Luật Tân trong tuyên bố nhấn mạnh rằng phạm vi hợp tác giữa lực lượng cảnh sát biển là hạn chế, “không xem xét hợp tác tại các khu vực hoạt động nhạy cảm”, đồng thời làm rõ rằng hai bên hiện chưa có bất kỳ thảo luận nào về “tuần tra chung”.

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông, bao trùm cả các khu vực mà Brunei, Malaysia, Phi Luật Tân, Đài Loan và Việt Nam cũng tuyên bố chủ quyền. Mặc dù Tòa Trọng tài Quốc tế tại La Hay năm 2016 đã phán quyết rằng yêu sách “đường chín đoạn” của Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý theo luật quốc tế, Trung Quốc vẫn từ chối chấp nhận phán quyết này.

Theo Lý Ngôn, The Epoch Times

Nguồn trithucvn2.net.