VinFast - 60% Nội Địa Hóa Nằm Ở Đâu ?

VinFast - 60% Nội Địa Hóa Nằm Ở Đâu ?

Phương Ngô

Bạn bè thắc mắc, báo chí quốc tế đặt dấu hỏi, còn người tiêu dùng trong nước thì ngơ ngác: Rốt cuộc cái con số "60% nội địa hóa" mà VinFast rêu rao nó nằm ở đâu, khi mà mở cái xe ra, từ con ốc vít, cụm đèn, cho đến những thứ cốt lõi nhất như cục pin, động cơ điện... đều phảng phất mùi "Made in China"?

Và gần đây nhất, TS Ngô Nhật Thái - chuyên gia ngành ô tô Việt Nam cho hay, thống kê đến thời điểm này, tỷ lệ nội địa hóa của ngành mới chỉ đạt khoảng 10% đối với dòng xe 5 chỗ ngồi, xe du lịch cỡ nhỏ. Link: https://archive.ph/IDvLO#selection-651.73-654.0

Vậy tổ hợp nhà máy hoành tráng ở Hải Phòng là nơi "sản xuất" ô tô, hay chỉ là cái xưởng "lắp ráp" khổng lồ? Chúng ta cần bóc tách sòng phẳng khái niệm này, không chơi chữ, không ngụy biện.

Trong nền công nghiệp thực thụ, "Nội địa hóa" (Localization) có nghĩa là bạn tự nghiên cứu, làm chủ luyện kim, đúc nhựa, chế tạo ra linh kiện từ con số 0 ngay tại đất nước mình.

Còn VinFast đang làm gì? Họ nhập cục pin nguyên khối từ Guoxuan High-Tech, nhập động cơ, nhập bộ phần mềm điều khiển. Thậm chí, ngay cả khâu cơ bản nhất là dập vỏ kim loại cũng bị phơi bày sự thật: Họ nhập nguyên phần thân xe (body shell) từ nước Lạ. Hóa ra, phân xưởng "dập vỏ" hoành tráng tại Hải Phòng nhiều khả năng chỉ là một mô hình trưng bày, một "sân khấu" dựng lên cho có lệ để lòe mắt Truyền thông.

Nhiều người lập luận: "iPhone hay Tesla cũng sản xuất ở Trung Quốc đó thôi!". Vâng, hãy lật mặt sau chiếc iPhone lên để thấy sự sòng phẳng: "Designed by Apple in California. Assembled in China".

Cả thế giới công nhận iPhone và Tesla là biểu tượng của trí tuệ Mỹ vì họ làm chủ "bộ não" (sở hữu trí tuệ lõi, thiết kế chip, hệ điều hành tự lái, nền tảng AI). Các nhà máy ở Thâm Quyến hay Thượng Hải chỉ là "tay chân" chuyên gia công.

Mô hình ô tô nội địa hiện nay lại phơi bày một thực tại ngược lại hoàn toàn: Thiết kế thuê của Ý - Ấn - China, công nghệ lõi và linh kiện nhập của Trung Quốc, "bộ não" nằm ở nước ngoài, còn cái nhà máy ở Hải Phòng chỉ đóng vai trò là tay chân vặn ốc. Việc gom nhặt công nghệ (và cả những lỗi kỹ thuật) của thiên hạ về tích hợp là một bài toán kinh doanh, không có gì sai. Nhưng khoác lên một dây chuyền lắp ráp để biến nó thành "Trí tuệ Việt" rồi bắt người tiêu dùng gánh vác trách nhiệm yêu nước là một sự ngụy biện trơ trẽn. Trí tuệ không thể sinh ra trên những băng chuyền chỉ có nhiệm vụ vặn ốc và dán tem!

Khi người tiêu dùng hoặc giới phân tích bóc mẽ sự lập lờ đánh lận con đen này, thay vì nhận được sự minh bạch, họ lại phải đối mặt với những màn chụp mũ cho họ cái mác "tự nhục", "chống phá".

Nhưng bi kịch không chỉ dừng lại ở những cuộc cãi vã trên mạng, mà nó đã được nâng cấp thành thủ đoạn pháp lý. Vì sao những ai dám đặt nghi vấn về chất lượng và xuất xứ thực sự của xe VinFast đều bị quy chụp là phản quốc? Thậm chí, họ bị tước đoạt tự do, lĩnh án tù giam vì Điều 117 (như trường hợp của anh Phạm Văn Chính)?

Nhìn cái cách mà hệ thống công an trị huy động mọi nguồn lực để bảo vệ danh tiếng cho một doanh nghiệp lắp ráp, thiết nghĩ: Phải chăng chất lượng thực tế và xuất xứ linh kiện của xe VinFast đã được liệt vào hàng "Bí mật An ninh Quốc gia"?

Chúng ta hoan nghênh doanh nghiệp tạo công ăn việc làm. Nhưng chúng ta từ chối bị dắt mũi bởi những con số ảo và sự độc tài kinh tế. Nếu nhà máy của anh chỉ là nơi nhập đồ về vặn ốc trên một cái sân khấu được dựng sẵn, xin hãy sòng phẳng nói rằng: "Chúng tôi lắp ráp xe tại Việt Nam".

Đừng khoác lên mình chiếc áo "Tự hào dân tộc" để ép người dân mua hàng, rồi dùng nhà tù và Điều 117 để bịt miệng những người dám nói lên sự thật!

Phương Ngô