"Nga đã mất 1 triệu quân và đang tiến gần tới thất bại"

Cuộc Chiến Nga - Ukraine
"Nga đã mất 1 triệu quân và đang tiến gần tới thất bại"

“Nhưng người theo đường lối cứng rắn từng góp phần xây dựng cuộc chiến của Putin tại Ukraine giờ đây thừa nhận Nga đã mất 1 triệu quân và đang tiến gần tới thất bại".

Pavel Gubarev – cựu thủ lĩnh bán quân sự theo tư tưởng tân phát xít từng tự xưng là “Thống đốc Nhân dân Donbas” vào tháng 3/2014 và là một trong những nhân vật góp phần châm ngòi cho cuộc chiến của Nga tại Ukraine – nay tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn rằng Nga đã mất tới 1 triệu người tại chiến trường Ukraine, đồng thời cho rằng cuộc xung đột hiện không còn là chiến tranh mà đã trở thành “một lễ hiến tế”. Ông không phải trường hợp duy nhất. Nhà dân tộc chủ nghĩa Nga Igor Girkin, hiện đang thụ án 4 năm tù vì tội “cực đoan”, cũng nhận định Nga đang tiến dần tới thất bại quân sự. Lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng 9/5 trên Quảng trường Đỏ năm nay diễn ra với quy mô nhỏ bất thường. Những người từng ủng hộ cứng rắn nhất của Tổng thống Vladimir Putin giờ lại trở thành các tiếng nói chỉ trích gây tổn hại lớn nhất cho ông.

Cuộc chiến Ukraine đang quay ngược về phía Putin

Có lẽ đã đến lúc các nhà hoạch định chính sách bắt đầu tính tới kịch bản nước Nga hậu Putin. Cuộc duyệt binh “chiến thắng” ngày 9/5 với quy mô nghèo nàn đáng xấu hổ trên Quảng trường Đỏ là một dấu hiệu cho thấy có điều gì đó đang bất ổn với vị lãnh đạo được xây dựng như một biểu tượng quyền lực.

Sự hoang tưởng của Vladimir Putin – trong trường hợp này có lẽ hoàn toàn có cơ sở – là một dấu hiệu khác.

Ngoài ra còn có làn sóng bất mãn công khai ngày càng thường xuyên, đặc biệt từ các thành viên cấp cao trong giới tinh hoa Nga, những người hiểu rõ rằng nguyên nhân chủ yếu khiến kinh tế Nga lao đao chính là cuộc chiến tự làm suy yếu mình tại Ukraine do Putin phát động.

Putin đối mặt nhiều vấn đề hơn bao giờ hết

Đặc biệt cay đắng đối với Putin có lẽ là “nhát dao sau lưng” từ Pavel Gubarev – một trong những nhân vật ly khai chủ chốt tại Donbas năm 2014 – người gần đây đã thực hiện một cuộc phỏng vấn gây chấn động, đi ngược hoàn toàn với câu chuyện chính thức của Điện Kremlin về cuộc chiến ở Ukraine.

Đáng lo hơn, tâm lý bi quan và chỉ trích của Gubarev đang lan rộng trong các nhóm dân tộc chủ nghĩa cực đoan Nga vốn trước đây luôn tôn sùng Putin. Điều này cuối cùng có thể trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với Tổng thống Nga, và thậm chí với chính nước Nga.

Từng là thành viên của tổ chức bán quân sự theo chủ nghĩa tân phát xít “Russian National Unity”, Gubarev tự xưng là “Thống đốc Nhân dân Donbas” vào tháng 3/2014, sau cuộc Cách mạng Maidan, sự tháo chạy của cựu Tổng thống Viktor Yanukovych khỏi Ukraine, việc Nga sáp nhập Crimea và sự bùng nổ phong trào ly khai ở miền đông nam Ukraine với sự hậu thuẫn từ Moscow. Tuy nhiên, ảnh hưởng của ông nhanh chóng suy giảm. Sau đó, Gubarev viết hồi ký và đến tháng 5/2023 trở thành một trong những lãnh đạo của “Câu lạc bộ Những người Yêu nước Phẫn nộ” – tổ chức theo đường lối dân tộc chủ nghĩa và đế quốc cực đoan.

Tháng 10/2022, Gubarev từng bộc lộ rõ quan điểm về người Ukraine:

“Họ là người Nga bị quỷ ám. Chúng tôi không đến để giết họ mà muốn thuyết phục họ. Nhưng nếu họ không chịu bị thuyết phục, chúng tôi sẽ giết họ. Chúng tôi sẽ giết bao nhiêu người tùy cần thiết: 1 triệu, 5 triệu hoặc tiêu diệt toàn bộ các người. Cho tới khi họ hiểu rằng mình đã bị quỷ ám và cần được chữa trị… Người bị ám nặng nhất là Zelensky. Ông ta là hiện thân của quỷ dữ. Ông ta là Hitler 2.0 với chủ nghĩa dân tộc cực đoan và sự thù ghét Nga điên cuồng…”

Một số phát biểu đáng chú ý trong cuộc phỏng vấn năm 2026 của Gubarev gồm:

Về cuộc chiến hiện nay, ông nói:

“Chúng ta đã chiến đấu suốt 5 năm nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy quân đội được phục hồi… Những gì đang diễn ra trên tiền tuyến khiến người ta cảm thấy đây không còn là chiến tranh mà là một cuộc hiến tế.”

Theo Gubarev, tình hình còn tồi tệ hơn cả những gì các nhà phê bình Putin từng nói:

“Tổn thất của Nga trong cuộc chiến này là 1 triệu người… gồm tử trận, mất tích và bị thương. Riêng số người chết hoàn toàn có thể đã vượt quá 1 triệu.”

Ngay cả phía Ukraine – nơi ước tính Nga chịu hơn 1,3 triệu thương vong – cũng chưa từng cho rằng số binh sĩ Nga tử trận vượt quá 1 triệu người. Không khó hiểu khi tinh thần chiến đấu ngoài mặt trận xuống mức cực thấp, trong bối cảnh các sĩ quan liên tục đẩy những tân binh thiếu huấn luyện vào các đợt tấn công kiểu “cối xay thịt”. Đó cũng là lý do chiến dịch tấn công mùa xuân của Nga chỉ đem lại những bước tiến lãnh thổ rất hạn chế.

Nhà dân tộc chủ nghĩa Nga Igor Girkin – hiện thụ án 4 năm tù vì “chủ nghĩa cực đoan” – cũng đồng tình:

“Thật không may, chúng ta đang tiến dần tới thất bại quân sự. Đó là sự thật. Chúng ta không chỉ nên chấp nhận mà ít nhất phải thừa nhận thực tế khó chịu này và hành động trên cơ sở rằng mối đe dọa ấy là có thật.”

Theo Gubarev, Putin chỉ là một “con rối”:

“Nga… đang nằm dưới sự kiểm soát từ bên ngoài… một nửa đất nước nằm trong các vùng tài chính offshore của Anh… Putin либо chỉ là một thương hiệu… hoặc là một chương trình của hệ thống. Putin chỉ là một mắt xích và một cái tên… rất có thể chỉ là một nhà quản lý.”

Khi được hỏi ai đứng sau “quản lý” Putin, Gubarev trả lời:

“Có thể là gia tộc Rothschild hoặc Hội Tam điểm.”

Những phát biểu của Gubarev cho thấy nhiều điều về chính ông cũng như về một bộ phận người Nga.

Trước hết, như các phát biểu năm 2022 cho thấy, ông căm ghét người Ukraine và tin rằng “giải pháp cuối cùng” cho “vấn đề Ukraine” là diệt chủng. Ở điểm này, ông không khác biệt nhiều so với Putin, cựu Tổng thống Dmitry Medvedev hay hàng loạt trí thức, nhà báo và quan chức Nga đã góp phần xây dựng nên câu chuyện tuyên truyền mà nhiều người Nga mặc nhiên chấp nhận.

Ngay cả các tù binh chiến tranh Nga – những người lẽ ra có động cơ lấy lòng bên bắt giữ – cũng mang thái độ thù địch với người Ukraine. Theo một nghiên cứu gần đây của tổ chức phi chính phủ Ukraine LingvaLexa, “gần hai phần ba tù binh Nga cho rằng cuộc chiến của Nga chống Ukraine là chính đáng và cần thiết, trong khi hơn 40% binh sĩ bị bắt không coi người Ukraine là con người đầy đủ.”

Thứ hai, Gubarev – cũng như blogger quân sự Ilya Remeslo, người gần đây gọi Putin là “tội phạm chiến tranh bất hợp pháp” – hiểu rõ cuộc chiến đang diễn biến tồi tệ. Không còn cách lý giải nào khác cho nhận định của ông rằng Nga có thể đã mất hơn 1 triệu người – một phát biểu gợi nhớ đầy ám ảnh tới tuyên bố năm 2022: “Chúng tôi sẽ giết bao nhiêu người tùy cần thiết: 1 triệu, 5 triệu hoặc tiêu diệt toàn bộ các người.” Nếu những người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan như Gubarev, Girkin hay Remeslo hiểu điều này, thì chắc chắn còn rất nhiều người Nga khác cũng hiểu.

Cuối cùng, Gubarev dường như không thể thoát khỏi văn hóa chính trị đầy màu sắc âm mưu của Nga. Trước câu hỏi cổ điển trong chính trị Nga: “Ai là kẻ có tội?” [Kto vynovat?], câu trả lời của ông không phải “người Nga” hay “các lãnh đạo Nga”, mà là… người Do Thái.

Giống như quá nhiều người Nga trong và ngoài Điện Kremlin, Gubarev đang sống trong một thế giới tưởng tượng với những “bạn bè” và “kẻ thù” tưởng tượng. Và dù tốt hay xấu, tư duy hoang tưởng luôn là con đường chắc chắn dẫn tới bi kịch chính trị và xã hội.

Khi Putin rời quyền lực – giờ đây không còn là câu hỏi “liệu có xảy ra hay không” mà chỉ còn là “khi nào” – và khi quá trình tự hủy hoại của nước Nga trở thành hiện thực, các nhà hoạch định chính sách phương Tây sẽ cần chuẩn bị kỹ lưỡng để không lặp lại tình trạng bị động như năm 1991.

(Nguồn National Security Journal)

------------------------------