Viễn tượng sụp đổ của đảng CS Cuba và tương quan với CSVN

Viễn tượng sụp đổ của đảng CS Cuba
và tương quan với CSVN

LS Đào Tăng Dực

Viễn tượng sụp đổ của đảng Cộng sản Cuba đang trở nên rõ rệt, và điều này liên hệ rất  nhiều với các chế độ cộng sản còn lại, trong đó có CSVN. Dù mọi chế độ độc tài đều che giấu tội ác, các chế độ cộng sản đặc biệt để lại di sản tàn khốc và kinh tởm nhất cả trong quá khứ lẫn hiện tại. Bước sang thế kỷ 21, các đảng CSTQ, CSVN, Lào và Triều Tiên vẫn dối trá tuyên bố kiên định XHCN, nhưng phía sau là những tró lừa bịp che giấu, chờ ngày lịch sử phơi bày. 

1. Tại sao CS Cuba trên bờ vực sụp đổ?

Sau nhiều thập niên giả vờ xây dựng XHCN trong mù quáng, Cuba rơi vào khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng: sản xuất kiệt quệ, năng lượng thiếu hụt, lương thực khan hiếm. Lệnh cấm vận của Mỹ và sự suy sụp của đồng minh Venezuela khiến tình hình thêm bi đát. Dân chúng đối mặt đói nghèo và tuyệt vọng.

Trong bối cảnh đó, một biến cố mang tính đột biến xảy ra: Bộ Tư pháp Hoa Kỳ truy tố cựu Chủ tịch Raúl Castro, 94 tuổi, vì liên quan vụ bắn hạ hai máy bay dân sự của tổ chức Brothers to the Rescue (BTTR) năm 1996 trên vùng biển quốc tế, khiến bốn người thiệt mạng, gồm ba công dân Mỹ. Đây là lần đầu tiên sau gần 70 năm một lãnh đạo cấp cao Cuba bị truy tố tại Mỹ.

Theo cáo trạng, tình báo Cuba đã cài người vào BTTR để thu thập đường bay, tạo điều kiện cho quân đội Cuba bắn hạ máy bay. Raúl Castro và năm đồng phạm bị buộc tội âm mưu giết công dân Mỹ, giết người và phá hủy máy bay. Dù Raúl đã rời chức vụ từ 2021, Mỹ vẫn coi ông là trung tâm quyền lực thực tế. Việc truy tố không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn là đòn đánh trực diện vào tính chính danh của chế độ Cuba, gửi thông điệp rằng Mỹ sẽ truy cứu trách nhiệm dù thời gian đã trôi qua.

2. Đòn đánh vào GAESA – “túi tiền” của chế độ Cuba quan trọng ra sao? 

Áp lực từ Mỹ không dừng lại ở truy tố Raúl Castro. Ngoại trưởng Marco Rubio tiếp tục nhắm vào GAESA, tập đoàn quân đội kiểm soát 40–70% nền kinh tế Cuba. Ngày 21/5/2026, Mỹ trục xuất Adys Morera, chị gái của Chủ tịch điều hành GAESA, sau khi thu hồi thẻ xanh vì cho rằng sự hiện diện của bà đe dọa an ninh quốc gia.

Adys nhập cảnh Mỹ năm 2023 và tham gia quản lý các công ty bất động sản tại Florida. ICE xác định bà có liên hệ trực tiếp với mạng lưới tài chính của GAESA – tổ chức bị cáo buộc nắm giữ tới 20 tỉ USD tài sản bất hợp pháp. Việc trục xuất dựa trên điều khoản cho phép loại bỏ thường trú nhân gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chính sách đối ngoại.

Động thái này nhằm ba mục tiêu chiến lược:

- Đánh thẳng vào GAESA – trụ cột tài chính của quân đội Cuba.

- Răn đe gia đình quan chức Cuba đang sống hoặc đầu tư tại Mỹ.

- Tăng áp lực lên Havana trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế.     

3. Tại sao GAESA là  “quốc gia trong quốc gia” của gia đình Castro? 

GAESA là công cụ quyền lực quan trọng nhất của gia đình Castro, được Raúl Castro thành lập năm 1995 để tạo nguồn tài chính độc lập cho quân đội sau khi Liên Xô sụp đổ. Tập đoàn này kiểm soát du lịch, ngân hàng, kiều hối, bán lẻ, viễn thông, cảng biển và ngoại thương – tức toàn bộ nguồn thu ngoại tệ của Cuba.

Quyền lực GAESA nằm trong tay ba thế hệ Castro:

Raúl Castro – người sáng lập, biến GAESA thành tổ chức không chịu kiểm toán, hoạt động ngoài giám sát nhà nước.

Luis López‑Calleja – con rể Raúl, lãnh đạo GAESA 26 năm, kiểm soát toàn bộ dòng tiền ngoại tệ và các công ty offshore.

Raúl Guillermo Castro – cháu nội Raúl, phụ trách an ninh và giám sát mạng lưới tài chính.

Alejandro Castro Espín – con trai Raúl, tướng tình báo, có ảnh hưởng lớn đến các quyết định chiến lược.

GAESA nắm 14–18 tỉ USD tài sản toàn cầu, không cần công bố báo cáo tài chính với chính phủ, và là nền tảng giúp gia đình Castro duy trì quyền lực ngay cả khi không còn giữ chức vụ chính thức. 

4. Tương quan với CSVN và CSTQ là gì? 

Cơ chế quyền lực của CSVN và CSTQ có nhiều điểm tương đồng với Cuba:

- Doanh nghiệp nhà nước được duy trì như công cụ nuôi dưỡng quyền lực và lợi ích nhóm qua chủ trương kinh tế thị trường định hướng XHCN.

- Doanh nghiệp tư nhân sân sau của các lãnh đạo được ưu ái, trong khi doanh nghiệp độc lập bị siết thuế, thanh tra hoặc phong sát.

- Tài sản của giới lãnh đạo thường nằm trong các mạng lưới kinh tài khó kiểm soát, tương tự GAESA.

Vì vậy, chiến lược của Mỹ đối với Cuba – kết hợp truy tố lãnh đạo và đánh vào mạng lưới tài chính – có thể trở thành mô hình áp dụng cho các chế độ cộng sản khác. Khi tài sản của giới lãnh đạo bị phong tỏa, thân nhân bị trục xuất và tội ác bị truy cứu, nền tảng quyền lực của họ sẽ lung lay.

5. Kết luận

Cuba đang bước vào giai đoạn đối đầu với định mệnh. Việc truy tố Raúl Castro và tấn công GAESA là những đòn đánh chưa từng có, làm suy yếu nghiêm trọng tính chính danh và nguồn tài chính của chế độ. Điều này mở ra một sách lược tiền lệ quan trọng: trong tương lai, các lãnh đạo CSVN hay CSTQ  cũng có thể đối mặt với những truy tố hình sự quốc tế song hành với các biện pháp chế tài nhắm vào tài sản gia đình kết xù của họ.

Đó có thể là con đường hiệu quả nhất để thúc đẩy tự do, dân chủ và nhân quyền cho những dân tộc bất hạnh, đang chịu sự cai trị của các chế độ độc tài cộng sản còn sót lại trên thế giới.

 LS Đào Tăng Dực