“Cuộc chiến bất tận” chưa chấm dứt

“Cuộc chiến bất tận” chưa chấm dứt

Tổng Thống BIDEN, giống như hai vị Tổng Thống tiền nhiệm ngay trước ông, có vẻ nghĩ rằng ta có thể ngừng các “cuộc chiến bất tận” chỉ đơn giản bằng cách từ bỏ chúng.

Nhưng cuộc tấn công vô cớ hôm Thứ Năm (26/8/2021) vào những người đang di tản và những người giúp đỡ họ, đã chứng minh sự chính xác của câu ngạn ngữ của các chiến binh rằng “kẻ địch luôn luôn có phiếu bầu của họ” (The enemy always gets a vote).

Vào ngày Kabul lọt vào tay Taliban, Tổng thống tuyên bố rằng ông sẽ không đòi hỏi “quân đội chúng ta chiến đấu trong cuộc nội chiến bất tận của nước khác, chịu thiệt mạng, chịu đau khổ suốt đời vì những thương tích, đưa đến các gia đình đổ vỡ vì mất mát và đau thương.

Đó không phải là vì ích lợi cho nền an ninh quốc gia. Đó không phải là điều mà nhân dân Mỹ mong muốn.”

Sự hấp dẫn của lời kêu gọi này thực dễ hiểu. Dù là một người thuộc dân sự, tôi đã chứng kiến đủ những thương tật làm đời sống bị đổ vỡ, chứng kiến đủ điều đau thương mất mát của các gia đình “liệt sĩ”, để biết rằng tôi không muốn cuộc chiến kéo dài thêm một ngày không cần thiết.

Nhưng cái gì là cần thiết?

Những người phàn nàn về “các cuộc chiến bất tận” tuồng như trước hết đã bỏ qua lý do nào đã đưa đẩy chúng ta vào A Phú Hãn, hoặc họ đã tuyên bố sai về nó, như ông Biden đã làm chẳng hạn.

Chúng ta đã không nhảy vào A Phú Hãn để can thiệp vào cuộc nội chiến ở đó.

Chúng ta vào đó để ngăn chặn một bọn sát nhân  giành quyền điều khiển A Phú Hãn, nơi bọn chúng đã cai trị vào 20 năm trước, nơi chúng đã cho phép một cuộc tấn công vào lãnh thổ Hoa Kỳ và giết gần 3000 người Mỹ.

Cuộc chiến với bọn này và đồng bọn của chúng sẽ không chấm dứt vì người Mỹ đã bỏ cuộc.

Không có điều gì chúng ta biết về nhóm Taliban, ít hơn bất cứ những gì chúng ta thấy trong tháng rồi, cho thấy là họ sẵn sàng ngưng chiến.

Các cuộc đánh bom hôm Thứ Năm rõ ràng là công trình của một nhóm đối kháng, ISIS-K.

Ông Biden gọi nó là “một kẻ thù sinh tử của Taliban”,nhưng cả hai nhóm đều thù ghét Hoa Kỳ và tin vào sự 'vinh quang' của việc giết người Mỹ. Thật là điều xấu hổ rằng cả hai không bị thua, như ai đó đã nói trong một bối cảnh khác – nhưng dù ai thắng đi nữa cũng sẽ sử dụng A Phú Hãn như là một hang ổ cho các cuộc khủng bố chống Hoa Kỳ.

Nhóm Taliban thấy hứng khởi trước chiến thắng của họ với nước Mỹ, mà họ đã trưng bày như là một sự tái diễn của chiến thắng lịch sử của kháng chiến quân A Phú Hãn đối với Liên Bang Xô Viết trong những năm 1980s – dù là nhóm này đã không hiện hữu mãi tới sau khi người Liên Xô đã ra đi.

Hầu hết mọi thủ lãnh của cuộc kháng chiến chống Liên Xô đều đã ủng hộ Hoa Kỳ sau vụ 9/11.

Nhóm Taliban – nhóm được Cơ quan Gián điệp Liên Vụ của Pakistan ủng hộ mạnh mẽ bắt đầu từ những năm đầu thập niên 1990 - dựa vào một thế hệ gồm bọn cuồng tín được giáo dục bên các trường đạo Hồi madrassas bên Pakistan.

Khi người Mỹ được hỏi ý kiến trong một cuộc thăm dò vào Tháng Năm vừa rồi xem họ có ủng hộ việc rút quân từ A Phú Hãn không, mà không nói thêm gì về bối cảnh, thì 69% đã nói ủng hộ.

Nhưng giá mà cuộc thăm dò này hỏi liệu họ có ủng hộ việc rút quân Mỹ và trao A Phú Hãn vào tay một chế độ khủng bố có thể cho phép al Qaeda (và các nhóm khác) tái lập những căn cứ khủng bố và trại huấn luyện, thì sự ủng hộ việc rút quân chắc chắn là sẽ thấp hơn đáng kể.

Khi người Mỹ chứng kiến kết quả cuộc triệt thoái trong vài tuần qua, sự ủng hộ cho việc rút khỏi A Phú Hãn đã tụt xuống mất 20 điểm tính tới tuần trước.

Những biến cố kinh khủng gần đây ở A Phú Hãn sẽ treo lơ lững như một đám mây đen trong ngày lễ kỷ niệm thứ 20 của ngày 9/11.

Nhưng đó cũng là một cơ hội cho sự thách thức, và niềm tự hào trong những người Mỹ đã chiến đấu, hy sinh và đã thành công trong việc bảo vệ đất nước chúng ta trong hai thập niên khỏi bị thêm các cuộc tấn công gây tổn thất hàng loạt - một điều mà 20 năm trước có vẻ như bất khả, khi người dân bàn bạc về việc phải điều chỉnh cuộc sống cho tình trạng “bình thường mới” của các hành động khủng bố ở mức độ cao và thường trực.

Ngày lễ sắp tới cũng nên được xem như là một cơ hội để Tổng thống tuyên bố quyết tâm duy trì kỷ lục này cho những năm tới.

Để làm việc này một cách thuyết phục, ông Biden phải bỏ qua một bên việc chạy tội và cáo buộc người khác trong mấy tuần gần đây và nói chuyện với người Mỹ  bằng sự thẳng thắn mà chúng ta xứng đáng được đối xử.

Ông ấy cần khôi phục lại uy tín vì lợi ích của chính ông ta và của đất nước ta.

Sự thẳng thắn mà giây phút này đòi hỏi sẽ khó cho bất cứ chủ nhân nào của Tòa Bạch Ốc, nhưng đây là bốn điều mà ông và nhóm ông cần phải thừa nhận:

Trước hết là cuộc chiến chống khủng bố sẽ rất lâu dài.

Nó không chấm dứt với việc chiếm được một thủ đô hay là việc làm lễ nhận đầu hàng trên một chiến thuyền của Hoa Kỳ. Nhưng những cuộc chiến lâu dài không phải là điều tệ hại nhất.

Các cuộc chiến với Nhật và Đức, khởi đầu gần 75 năm trước, mỗi cuộc chiến kéo dài dưới bốn năm, nhưng chấm dứt với hơn 400 000 lính Mỹ tử trận, và cuộc chiến trước phải dùng tới vũ khí nguyên tử trong chiến tranh. Chiến thắng dứt khoát không nhất thiết là tốt hơn “cuộc chiến bất tận” nếu việc tham dự lâu dài có thể giúp cho Hoa Kỳ bình an với cái giá thấp hơn về sinh mạng Mỹ.

Thứ hai, đúng là lỗi lầm của Donald Trump khi tin tưởng vào Taliban và của ông Biden khi đã làm ngơ trước sự chống đối hung hăng của Taliban về một giải pháp hòa bình.

Sự hối hả triệt thoái và sự thất bại khi đáp lại tính hung hăng của Taliban đã thúc đẩy nhanh sự tan rã của quân đội A Phú Hãn và sự hối hả hỗn loạn để rút đi, tạo ra những điều kiện cho các cuộc tấn công hôm Thứ Năm.

Thứ ba là, chọn lựa tránh “cuộc chiến bất tận” bằng cách bỏ rơi các đồng minh A Phú Hãn của chúng ta là vừa tốn kém vừa nhục nhã.

Đúng y như Churchill đã nói với Neville Chamberlain sau sự phản bội của Tiệp Khắc tại Munich: “Quý vị được cho chọn lựa giữa chiến tranh và sự nhục nhã. Quý vị đã chọn sự nhục nhã. Và quý vị cũng sẽ nhận luôn cả chiến tranh”.

Và bây giờ chúng ta đã mất quân đội A Phú Hãn, một quân đội với bất kể thất bại gì chăng nữa, cũng đã giúp ngăn chận Taliban với cái giá thấp hơn nhiều về sinh mạng và tài chính của Hoa Kỳ.

Ông Biden đáng lẽ phải biết mong đợi điều này bởi vì 10 năm trước chuyện tương tự đã xảy ra khi chúng ta rút lui từ Iraq.

Do thiếu sự yểm trợ của không quân Mỹ và khả năng cố vấn của Mỹ mà quân đội Iraq đã càng ngày càng lệ thuộc, nó đã bị sụp đổ trước sức tấn công của Quốc gia Hồi giáo. Ba năm sau cuộc rút lui, Tổng thống Obama đã đưa nhanh 1500 lính trở lại Iraq để hỗ trợ trong cuộc đẩy lùi quân ISIS. Tới năm 2016 con số đã tăng lên 5000.

Cuộc triệt thoái khỏi A Phú Hãn đã tai hại và đột ngột hơn nhiều vì nó khởi sự sau một thông báo ngắn vào ngay cao điểm các trận đánh mùa Hè.

Khi Taliban đã bắt đầu chiến dịch tấn công lớn dự tính vào Tháng Năm, thì Hoa Kỳ và các đồng minh đã đang quá bận rộn gỡ bỏ các căn cứ ở A Phú Hãn để thực hiện sự yểm trợ không quân và tình báo giúp cho người A Phú Hãn đẩy lui các cuộc tấn công của Taliban như trong bảy năm trước. Điều này rõ ràng là một yếu tố chính trong sự đổ vỡ của ý chí chiến đấu của người A Phú Hãn, điều đã xảy ra cho các đoàn quân nhiều năng lực ở các nơi khác trong những cuộc tranh chấp trong quá khứ.

Thứ tư, Tổng thống đã sai lầm khi làm hoen ố sự can đảm của người A Phú Hãn, 66.000 người trong số họ đã chết để bảo vệ đất nước họ - gần 30 lần con số chiến binh Mỹ đã chết ở A Phú Hãn.

Tạo ra ấn tượng rằng Hoa Kỳ đã gánh phần chủ yếu trong cuộc chiến là cách tạo ra cớ để Hoa Kỳ nói đã đến lúc bỏ cuộc.

Cũng như thế khi khuyếch đại tổn phí của Mỹ khi giữ lại một hiện diện nhỏ cần thiết để tạo ra xương sống cho việc hỗ trợ không quân và tình báo qua đó người A Phú Hãn đã lệ thuộc.

Người Mỹ cũng có thể được cho biết là số tử vong khi chiến đấu trung bình cỡ 20 người một năm khi ta chủ yếu chuyển sang vai trò cố vấn vào năm 2015, và rằng tổn phí tài chính chỉ còn là một phần nhỏ của phí tổn trung bình trong giai đoạn 20 năm qua. Rồi họ cũng nên được thấy cái giá nhân mạng và tài chính trong 20 năm qua một ánh sáng khác, so sánh đặc biệt với cái giá của sự thiệt hại có quy mô lớn của các cuộc tấn công khủng bố. Nay thì chiến thắng Taliban có thể lan tỏa vượt xa khỏi biên giới A Phú Hãn và gây nguồn cảm hứng cho bọn khủng bố trên toàn thế giới.

Tổng thống đã đúng khi nói rằng chúng ta không nên ở lại A Phú Hãn để thực hiện việc “xây dựng một quốc gia”, nhưng ông đã sai khi ám chỉ rằng hiện nay chúng ta còn làm như thế.

Không ai có thể trông mong rằng A Phú Hãn qua một đêm sẽ trở thành một quốc gia dân chủ.

Có thể chúng ta đã có nhiều kỳ vọng quá đáng trong sứ mạng trước đây, nhưng với sự hiện diện nhỏ gồm 3500 lính Mỹ, nhưng có thể gây ra sự khác biệt quan trọng cho quân đội A Phú Hãn, sự hiện diện sẽ không mang tính sứ mạng như trước nữa.

Thực vậy, như là một kẻ làm vườn nhổ sạch cỏ dại để giúp cây cối phát triển, việc nhấc bọn Taliban lên khỏi lưng của dân tộc A Phú Hãn sẽ giúp họ tiếp tục gặt hái những thành công ngoạn mục, đặc biệt trong sự giáo dục các em gái và phụ nữ, những thành công mà hiện nay đã bị phá hủy dưới nền độc tài Trung cổ của Taliban.

Các quốc gia không được xây dựng bởi người bên ngoài; quốc gia cần phải phát triển từ nội lực hữu cơ.

Nhưng sự phát triển đòi hỏi phải có thứ môi trường an ninh mà Hoa Kỳ đã giúp tạo ra cho Đại Hàn trước đây. Vào cuối những năm 1960s, Đại Hàn vẫn còn được những nhà quan sát có kiến thức đánh giá là một trường hợp như cái rổ vô vọng không có tài nguyên thiên nhiên, đầy rẫy tham nhũng, và oằn mình dưới gánh nặng của nền văn hóa Khổng Tử dạy rằng quý ông không cần lao động.

Nửa thế kỷ hỗ trợ của Mỹ đã giúp cho quân đội Đại Hàn bảo vệ đất nước chống lại miền Bắc trong khi người Đại Hàn biến đổi đất nước của họ thành một quốc gia hiện đại.

Ngay cả khi ông Biden có đủ can đảm để nhận ra những sự thật khó này, lời nói không thôi sẽ không đủ. Chính phủ cũng cần phải nói bằng hành động.

Ba loại hành động đặc biệt quan trọng để giúp Hoa Kỳ thoát ra khỏi hố sâu này là:

Trước hết và khẩn cấp nhất, phải bảo vệ sự an toàn của người Mỹ, công dân các nước đồng minh, và những người A Phú Hãn nay đang lâm nguy ở A Phú Hãn vì họ đã phụ lực trong cuộc chiến chống Taliban.

Người Taliban sẽ không được phép đặt ra những điều kiện cho việc chúng ta thực thi nhiệm vụ sinh tử đầy đạo đức và chiến lược – không được phép như thế khi chúng ta có 6000 lính và sức mạnh không quân để hỗ trợ họ, và không được phép như thế khi kẻ ủng hộ chính của Taliban, Pakistan, lệ thuộc vào sự viện trợ của phương Tây và các nước Ả Rập trong Vùng Vịnh để giữ cho nền kinh tế của họ sống còn.

Pakistan và Taliban cần phải được thông báo rõ ràng là họ sẽ phải trả giá đắt nếu ngăn cản sự di tản hòa bình của người Mỹ và bạn chúng ta.

Tốt hơn nữa là có được một Nghị quyết khẩn của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cho phép ủng hộ sự thành lập những đường giải thoát, như được gợi ý trong các trang hồ sơ của Paula Dobriansky và Paul Saunders.

Thứ hai, với sự tuyên truyền chính thức của truyền thông Trung Quốc cảnh cáo một cách xấc xược rằng Hoa Kỳ sẽ bỏ Đài Loan (và thêm những điều khác nữa), như họ đã bỏ A Phú Hãn, cần phải có những hành động và điều hợp được mọi người thấy với Nhật Bản và các đồng minh khác của ta để tăng cường tính ngăn chận –kinh tế cũng như quân sự- cho một cuộc tấn công Đài Loan được tiên đoán.

Thứ ba là, sau chiến thắng của Taliban, cần phải tăng cường việc trấn an các quốc gia yếu hơn trong vịnh Ba Tư rằng nước Mỹ sẽ bảo vệ họ chống lại Ba Tư (Iran).

Điều này sẽ không dễ dàng, đặc biệt đối với một vị Tổng thống được toàn vùng này biết là đã chống đối cuộc chiến Vùng Vịnh năm 1991, sự hăng hái rời bỏ cả Iraq vào năm 2001 và A Phú Hãn bây giờ của ông, và sự chống đối cuộc đột kích năm 2011 để giết Osama bin Laden tại nơi ẩn núp của hắn tại Pakistan.

Đồng thời cần phải quy trách nhiệm cho các nước này, cùng với Pakistan, trong việc đã yểm trợ cho Taliban trong những thập niên qua.

Pakistan, nước đã có thể thao túng Mỹ trong nhiều năm vì nhu cầu của chúng ta về hỗ trợ hậu cần, hiện đang tỏ ra muốn độc lập hơn với Hoa Kỳ bằng cách khấu đầu trước Bắc Kinh trong mọi chuyện từ các trại tập trung người Hồi giáo ở Tân Cương cho tới các phương tiện cảng biển ở Gwadar.

Nhưng Islamabad vẫn còn cần nhiều tới sự giúp đỡ của Hoa Kỳ và các nước có nền kinh tế cao. Việc họ muốn được tiếp tục giúp đỡ cần phải bị ràng buộc (được liên kết) vào cách hành xử của Taliban trong cuộc di tản khẩn cấp hiện nay.

Nước Mỹ đang phải đối diện với một thách thức to lớn và khó khăn.

Nhưng ông Biden và nhóm an ninh quốc gia của ông không nên đánh giá thấp sự ngoan cường của nhân dân Mỹ khi họ được cho biết sự thật với lòng thành khẩn và với một mục đích rõ ràng.

Sự sụp đổ của Kabul là một hồi chuông báo thức cho nhiều người Mỹ. Chúng ta không thể cứ thò tay bấm vào nút để tắt chuông xong lại ngủ tiếp. Nếu chúng ta làm thế, hồi báo thức kế tiếp sẽ rền vang như vào ngày 11 tháng Chín năm 2001.

Tác giả: Wolfowitz

Ông Wolfowitz, thành viên cao cấp tại American Enterprise Institute (Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ), từng là Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ 2001-2005.

Biên dịch: Hoàng Trường Sa & Việt Nhân

Nguồn : The ‘Forever War’ Hasn’t Ended (Wolfowitz)