Đảng Cộng sản sử dụng vũ khí “Đức Vâng Lời” như thế nào?
Đảng CS sử dụng vũ khí “Đức Vâng Lời” như thế nào?
Nếu đức vâng phục bị sử dụng để tước bỏ mục vụ, cô lập và trừng phạt một linh mục mà không xác định rõ tội danh, chứng cứ và thủ tục, thì đó không còn là thực thi quyền mục tử. Đó có thể là dấu hiệu của việc vũ khí hóa đức vâng phục. Độc tài giáo sĩ trị. Triệt hạ tiếng nói ngôn sứ thay cho nhà cầm quyền.
Trong Giáo hội Công giáo, đức vâng phục là một nhân đức cao quý. Tuy nhiên, vâng phục không đồng nghĩa với phục tùng mù quáng; càng không thể bị biến thành công cụ buộc một linh mục phải chống lại lương tâm ngay chính, im tiếng trước bất công, xúc phạm nhân phẩm. Hoặc chấp nhận một bản án thiếu chứng cứ xác thực, được chứng minh bời khách quan.
Vì thế, vấn đề trong vụ xét xử Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam không thể được đơn giản: “Linh mục phải vâng lời giám mục bằng mọi giá. GM nói con chó là mèo cũng phải gật ”. Vấn đề phải được đặt ra: Mệnh lệnh nào đã được ban hành? Mệnh lệnh ấy có hợp pháp không? Cáo buộc cụ thể là gì? Chứng cứ ở đâu? Quyền bào chữa có được tôn trọng không? Và việc sử dụng quyền kỷ luật nhằm bảo vệ đức tin, công ích Giáo hội hay chỉ để giải quyết một áp lực chính trị? Hay chỉ là ý thức chủ quan cá nhân GM.
Nếu đức vâng phục bị sử dụng để tước bỏ mục vụ, cô lập và trừng phạt một linh mục mà không xác định rõ tội danh, chứng cứ và thủ tục, thì đó không còn là thực thi quyền mục tử. Đó có thể là dấu hiệu của việc vũ khí hóa đức vâng phục. Độc tài giáo sĩ trị. Triệt hạ tiếng nói ngôn sứ thay cho nhà cầm quyền.
1. Vâng phục không phải là trao cho bề trên quyền tuyệt đối
Điều 273 Bộ Giáo luật quy định các giáo sĩ có nghĩa vụ đặc biệt phải tỏ lòng kính trọng và vâng phục Đức Giáo hoàng cùng đấng bản quyền của mình. Nghĩa vụ này là có thật và rất nghiêm túc. Nhưng quyền của đấng bản quyền cũng phải được thực thi “theo quy tắc của luật”. Không một giám mục nào có quyền yêu cầu linh mục thực hiện điều trái với luật Thiên Chúa, giáo huấn của Giáo hội, công lý hoặc quyền căn bản của chính linh mục ấy.
Điều 212 §3 còn công nhận rằng các Kitô hữu, tùy theo hiểu biết, khả năng và địa vị, có quyền — và đôi khi có bổn phận — trình bày ý kiến về những gì liên quan đến lợi ích của Giáo hội. Việc góp ý hoặc phản biện tự nó không cấu thành bất tuân phục. Công vụ Tông đồ 5,29 nêu một nguyên tắc cao hơn mọi quyền lực nhân loại: “Phải vâng lời Thiên Chúa hơn là vâng lời người phàm.”
Bởi đó, đức vâng phục của linh mục không phải là sự xóa bỏ lương tâm, lý trí và nhân phẩm. Đó là sự cộng tác có trách nhiệm trong chân lý và hiệp thông. Đức vâng phục không thể được viện dẫn như một “tấm chi phiếu trắng” để hợp thức hóa mọi quyết định của bề trên.
2. Giám mục có quyền cai quản, nhưng quyền ấy bị giới hạn bởi giáo luật
Cần nói chính xác: theo Điều 391, GL 1983: giám mục giáo phận thực sự có quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp trong giáo phận. Tuy nhiên, quyền ấy không phải quyền chuyên chế. Giám mục chỉ được thực thi quyền cai quản theo giáo luật chung của Giáo hội, tôn trọng công lý, lương tâm, nhân phẩm quyền bào chữa của người bị cáo buộc và mục đích cứu độ các linh hồn. Không phải thống trị, loại trừ.
Điều 221 GL 1983: quy định các tín hữu có quyền bảo vệ những quyền lợi hợp pháp của mình trước cơ quan có thẩm quyền của Giáo hội; có quyền được xét xử theo luật và được áp dụng các hình phạt giáo luật chỉ theo đúng quy định giáo luật. Do đó, không thể lập luận rằng: vì giám mục có quyền cai quản nên mọi quyết định của giám mục mặc nhiên đúng. Chính vì giám mục có quyền lớn nên luật càng đòi hỏi quyền ấy phải được sử dụng có trách nhiệm, có căn cứ và có thể được kiểm tra bằng thủ tục thượng cầu. Quyền bính trong Giáo hội là quyền để phục vụ, chứ không phải quyền để loại trừ người bất đồng quan điểm. Chúa Giêsu dạy “ ta đến để phục vụ , không phải đến để được phục vụ”
3. Đức vâng phục không thể dùng làm công cụ trừng phạt
Theo những thông tin đang được phổ biến, Linh mục Đặng Hữu Nam đã bị đình chỉ hoặc hạn chế mục vụ trong một thời gian dài và sau đó phải đối diện với thủ tục hình sự ngoại tư pháp theo Sắc lệnh số 2608/SL-TGM ngày 7-7-2026. Việc mở thủ tục theo Điều 1720 tự nó chưa chứng minh rằng giám mục đã phạm luật. Nhưng cũng không có nghĩa người bị cáo buộc mặc nhiên có tội. Trách nhiệm của thẩm quyền là phải chứng minh:
- Hành vi cụ thể nào bị cáo buộc?
- Hành vi ấy vi phạm chính xác điều luật nào?
- Chứng cứ nào xác lập hành vi và trách nhiệm chủ quan?
- Người ra quyết định đã đạt đến mức “xác tín luân lý” dựa trên hồ sơ hay chỉ dựa trên suy đoán?
Điều 1720 đòi hỏi phải thông báo cáo buộc và chứng cứ, cho bị cáo cơ hội tự bào chữa, rồi mới được cân nhắc cẩn thận toàn bộ chứng cứ và lý lẽ. Điều 1342 còn đặc biệt nhấn mạnh quyền bào chữa và yêu cầu người ban hành sắc lệnh phải đạt đến xác tín luân lý. Nếu thiếu một trong những điều kiện căn bản ấy, thủ tục có nguy cơ trở thành một bản án được định sẵn, còn việc “xét xử” chỉ là hình thức.
4. Áp lực chính trị không thể thay thế tội danh giáo luật
Điểm nghiêm trọng nhất đã được sáng tỏ là có việc kỷ luật Linh mục Đặng Hữu Nam vì những phát biểu và hoạt động của ngài khiến nhà cầm quyền gây áp lực hoặc “làm khó” Tòa Giám mục. Chính GM Nguyễn Hữu Long khi kỷ luật LM Đặng Hữu Nam đã công khai “cha nói chuyện chính trị, xã hội trong nhà thờ. Không có lợi cho tôi”
Đây là chứng cứ đáng tin cậy cho thấy đây là động cơ chính của biện pháp kỷ luật, thì vấn đề không còn chỉ là bất đồng giữa một giám mục và một linh mục. Khi đó, cần đặt câu hỏi liệu quyền tài phán của Giáo hội có bị sử dụng để đáp ứng yêu cầu của quyền lực thế tục hay không. “Nói chính trị” không phải là một tội danh giáo luật được xác định đầy đủ. Muốn áp dụng hình phạt, thẩm quyền phải chỉ ra hành vi cụ thể và quy phạm hình sự cụ thể bị vi phạm. Không thể lấy một nhãn hiệu mơ hồ như “làm chính trị”, “gây khó khăn” hoặc “không thuận lợi cho quan hệ với chính quyền” để thay thế việc chứng minh tội phạm. Một linh mục có thể bị giới hạn bởi những quy định liên quan đến chức vụ công quyền, đảng phái hoặc những hoạt động không phù hợp với bậc giáo sĩ. Nhưng việc lên tiếng về công lý, nhân quyền, người nghèo, nạn nhân của thảm họa môi trường hay quyền tự do tôn giáo không tự động trở thành một tội giáo luật. Giáo hội không được biến luật hình sự của mình thành công cụ dập tắt tiếng nói ngôn sứ chỉ vì tiếng nói bảo vệ nhân phẩm cho đàn chiên, đòi hỏi quyền hợp pháp của họ. Gây khó chịu cho nhà cầm quyền. (1)
5. Điều 1341 không cho phép dùng hình phạt như lựa chọn đầu tiên
Theo bản sửa đổi hiện hành của Quyển VI Bộ Giáo luật, Điều 1341 quy định đấng bản quyền phải khởi sự thủ tục hình sự khi nhận thấy các phương thế chăm sóc mục vụ. Nhất là sửa lỗi huynh đệ, cảnh cáo hoặc khiển trách, không đủ để phục hồi công lý, cải hóa người vi phạm và sửa chữa gương xấu. Như vậy, trước khi áp dụng hình phạt nghiêm trọng, hồ sơ phải cho thấy mục đích là phục hồi công lý và sửa chữa gương xấu, chứ không phải trả đũa hoặc loại bỏ một tiếng nói bất đồng.
Nếu những biện pháp nặng nề được sử dụng chủ yếu để buộc một linh mục im tiếng hoặc để bảo vệ sự thuận tiện ngoại giao của người lãnh đạo giáo phận, thì mục đích của hình luật Giáo hội đã bị đảo ngược.
Giám mục có thể ban hành một số mệnh lệnh hành chính liên quan đến nơi cư trú hoặc đời sống của giáo sĩ thuộc quyền. Nhưng một biện pháp hạn chế nghiêm trọng, kéo dài , không có căn cứ tương xứng có thể xâm phạm quyền của giáo sĩ và trở thành đối tượng của thượng cầu.
6. Quan hệ giữa giám mục và linh mục không phải quan hệ chủ và nô lệ “ Ai muốn là người đứng đầu, thì phải là người phục vụ” (Mc 9;35)
Sắc lệnh Presbyterorum Ordinis của Công đồng Vatican II nhìn nhận các linh mục là cộng sự viên cần thiết của hàng giám mục. Huấn thị Apostolorum Successores còn yêu cầu giám mục phải là người cha, người anh và người bạn của các linh mục giáo phận. Điều ấy không xóa bỏ quyền quản trị của giám mục, nhưng xác định tinh thần phải hướng dẫn việc sử dụng quyền bính: đối thoại, công bằng, bác ái và đồng trách nhiệm. Một người cha không kết án con mình bằng những cáo buộc mơ hồ. Một người anh không tước danh dự của anh em mình mà không cho họ quyền tự vệ. Một mục tử không hy sinh một linh mục thuộc quyền chỉ để đổi lấy sự yên ổn cho bản thân trước áp lực bên ngoài. Nếu việc đối thoại bị thay bằng đe dọa; nếu sửa lỗi huynh đệ bị thay bằng cô lập; nếu công lý bị thay bằng một bản án đã định trước, làm biến dạng gương mẫu mục tử thành kẻ thống trị độc tài. (2)
Một phát biểu được công khai tại Marian Day, Missouri Hoa Kỳ, của Đức cha Nguyễn Anh Tuấn, Giám mục Giáo phận Hà Tĩnh, đang đặt ra một câu hỏi nghiêm trọng không chỉ về một cá nhân, mà còn về cách thức quyền bính được thực thi trong Giáo hội: “Tôi biết chắc chắn là Hội đồng Giám mục Việt Nam vẫn ở bên Đức Cha Long. Tòa Thánh hiểu vấn đề và vẫn tiếp tục lưu giữ, ủng hộ Đức Cha Anphong…” lời phát biểu này được ghi nhận chính xác và đầy đủ trong đúng bối cảnh của nó. Có dấu hiệu “bản án” của LM Nam được định sẵn với sự đồng tình của HĐGMVN. (3)
7. Dấu hiệu lạm dụng quyền bính phải được điều tra
Theo Quyển VI hiện hành, Điều 1378 §1 quy định việc trừng phạt người lạm dụng quyền hoặc chức vụ trong Giáo hội. Để kết luận có tội lạm dụng quyền bính. Cần chứng minh hành vi cụ thể, sự bất hợp pháp, lỗi chủ quan và thiệt hại phát sinh. Những dấu hiệu sau đây đủ nghiêm trọng để yêu cầu cơ quan có thẩm quyền của Tòa Thánh xem xét:
- Áp dụng hình phạt hoặc hạn chế quyền lợi mà không xác định rõ căn cứ luật định;
- Dùng thủ tục hình sự để đạt một mục tiêu chính trị hoặc hành chính khác với mục đích của giáo luật;
- Cố tình bỏ qua chứng cứ có lợi cho người bị cáo buộc;
- Không bảo đảm sự vô tư của người điều tra hoặc người quyết định (GM Long vừa là nguyên cáo vừa là người xét xử)
- Gây tổn hại nghiêm trọng đến danh dự, đời sống, sức khỏe hoặc thừa tác vụ của một linh mục mà không có lý do tương xứng. (cáo buộc không bằng chứng LM Nam có con riêng. Ép buộc thử DNA)
Đây là những vấn đề cần được xác minh bằng hồ sơ, không phải những kết luận được tuyên bố trước khi điều tra. Nhưng chính vì nghiêm trọng, chúng không thể bị che lấp bằng “Đức vâng lời”.
8. Linh mục Đặng Hữu Nam có quyền tự bảo vệ và thượng cầu
Nếu nhận được một sắc lệnh hành chính hoặc sắc lệnh hình sự gây thiệt hại, Linh mục Đặng Hữu Nam có quyền sử dụng những phương thức khiếu nại hoặc thượng cầu được giáo luật cho phép, tùy bản chất chính xác của văn bản. Hồ sơ gửi Tòa Thánh cần tập trung vào chứng cứ, không nên chỉ sử dụng ngôn ngữ tố cáo. Cần trình bày:
Toàn văn mọi sắc lệnh, thư triệu tập, lệnh cấm và thư trả lời; Trình tự thời gian của sự việc; Tội danh và các điều luật được viện dẫn; Những yêu cầu cung cấp chứng cứ ; bằng chứng về ảnh hưởng hoặc áp lực của chính quyền; Thiệt hại thực tế đối với danh dự, sức khỏe, nơi cư trú và thừa tác vụ; Yêu cầu pháp lý cụ thể: thu hồi, sửa đổi, đình chỉ hiệu lực hoặc tuyên bố vô hiệu quyết định. Cần đặc biệt lưu ý rằng thời hạn thượng cầu trong giáo luật thường rất ngắn. Vì vậy, người liên hệ phải có luật sư giáo luật đủ chuyên môn xem xét ngay từng văn bản và ngày nhận văn bản.
Không thể nhân danh “đức vâng phục” để cưỡng ép bất cứ người nào hay LM từ bỏ sự thật, công lý . phủ nhận lương tâm ngay chính của họ
Vấn đề không phải là phủ nhận quyền của Giám mục Nguyễn Hữu Long. Vấn đề là quyền ấy đã được sử dụng đúng luật, đúng mục đích và đúng tinh thần mục tử hay chưa. Linh mục Đặng Hữu Nam không đứng trên giáo luật. Nhưng Giám mục Nguyễn Hữu Long cũng không đứng trên giáo luật. Nếu Linh mục Nam đã thực sự vi phạm một điều luật hình sự, cơ quan có thẩm quyền phải nêu rõ hành vi, xuất trình chứng cứ, bảo đảm quyền bào chữa và ban hành phán quyết có lý do. Ngược lại, nếu không chứng minh được tội danh mà vẫn dùng đức vâng phục để buộc ngài im tiếng, tước bỏ mục vụ và cô lập ngài, thì đó là một sự xúc phạm chính đức vâng phục. Đức vâng phục đích thực là hệ quả tất yếu của tình yêu “ Thiên Chúa là tình yêu “ . Đưa con người đến gần chân lý và hiệp thông. Đức vâng phục bị vũ khí hóa chỉ tạo ra sợ hãi, im lặng và bất công.
Một Giáo hội muốn làm chứng cho sự thật trước thế gian phải bắt đầu bằng việc tôn trọng sự thật và công lý ngay trong chính cơ cấu của mình.
Không ai được nhân danh quyền bính Giáo hội để tiêu diệt phẩm giá của một linh mục. Không ai được nhân danh đức vâng phục để buộc lương tâm phải đầu hàng trước bất công.
__________________
Tham khảo:
Bộ Giáo luật, các điều 212, 221, 273, 391, 1341–1342, 1378 và 1720; Công đồng Vatican II, Presbyterorum Ordinis; Huấn thị Apostolorum Successores về thừa tác vụ mục vụ của giám mục.
Nhận xét
Đăng nhận xét