Ông Trump tuyên bố cứng rắn: Eo biển Hormuz sẽ trở thành “lãnh thổ của Mỹ”

Ông Trump tuyên bố cứng rắn:
Eo biển Hormuz sẽ trở thành “lãnh thổ của Mỹ”

Lộ Khắc

16/08/2026

USA Today ngày 14/8 đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa đưa ra những phát biểu cứng rắn về eo biển Hormuz, cho rằng sau khi đánh bại Iran, ông có thể sớm tuyên bố một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới này trở thành “lãnh thổ Mỹ”.

Tổng thống Donald J. Trump lên chuyên cơ Marine One tại bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng, thứ Sáu, ngày 8/5/2026, trên đường đến Câu lạc bộ Golf Quốc gia Trump ở Washington D.C., Sterling, Virginia. (Nguồn: Patrick B. Ruddy/ Nhà Trắng).

Ông Trump liên hệ tuyên bố này với việc Mỹ tiến hành phong tỏa trên biển đối với các cảng của Iran, đồng thời khẳng định Hải quân Mỹ hiện trên thực tế đã nắm quyền chủ động trong việc kiểm soát hoạt động qua lại tại eo biển. Tuy nhiên, theo những thông tin mà quân đội Mỹ từng công khai trước đây, Washington chỉ phong tỏa các tàu ra vào các cảng của Iran, chứ không tuyên bố phong tỏa toàn bộ eo biển Hormuz. Hiện vẫn chưa rõ phát biểu mới nhất của Trump có báo hiệu một sự thay đổi chính sách hay chỉ tiếp tục cách diễn đạt chính trị ngày càng cứng rắn của ông trong thời gian gần đây. CNN trước đó đưa tin quân đội Mỹ từng đặc biệt nhấn mạnh rằng hai vấn đề này có sự khác biệt về cả ý nghĩa pháp lý lẫn quân sự.

Trump tuyên bố Mỹ trên thực tế đã kiểm soát eo biển

Trong bài phát biểu tại Garden City, bang New York, ngày 14/8, Tổng thống Trump cho biết Iran hiện đang chịu những đòn tấn công nghiêm trọng, đồng thời nói rằng một khi chiến tranh kết thúc, ông có thể tuyên bố eo biển Hormuz trở thành lãnh thổ Mỹ.

Ông Trump cho biết Mỹ đã thiết lập một cuộc phong tỏa trên biển, “trừ khi chúng tôi cho phép, tàu thuyền sẽ không thể đi qua”, và lấy đó làm cơ sở để khẳng định Mỹ trên thực tế đang kiểm soát tuyến đường thủy này.

Eo biển Hormuz nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, với Iran và Oman nằm ở hai bờ, đồng thời là cửa ngõ quan trọng để dầu khí xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư đi vào Ấn Độ Dương. Trong những tháng gần đây, chính quyền Trump liên tục tuyên bố các hoạt động quân sự của Mỹ đã giúp hoạt động vận tải thương mại, ngoại trừ các tàu liên quan đến Iran, từng bước khôi phục, đồng thời tìm cách cắt nguồn thu của Iran từ xuất khẩu dầu mỏ.

Tuy nhiên, phạm vi hoạt động quân sự được chính phủ Mỹ chính thức xác định trước đây hạn chế hơn nhiều so với phát biểu mới nhất của ông Trump. CNN hồi tháng 4 dẫn lời Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết đối tượng phong tỏa của Mỹ là các tàu ra vào các cảng của Iran. Khu vực hoạt động bao gồm lãnh hải Iran và một phần vùng biển quốc tế, nhưng “không phải phong tỏa chính eo biển Hormuz”.

Trong tháng 7, Trump đã nhiều lần ám chỉ rằng cuối cùng Mỹ có thể kiểm soát toàn bộ eo biển. Có thời điểm ông đề xuất Mỹ đóng vai trò “người bảo vệ” eo biển Hormuz, thậm chí cân nhắc thu phí đối với hàng hóa thương mại đi qua tuyến đường thủy này. Tuy nhiên, sau đó ông từ bỏ ý tưởng thu phí và chuyển sang tuyên bố các quốc gia vùng Vịnh sẽ tăng đầu tư vào Mỹ để bù đắp cho việc Washington cung cấp an ninh.

Iran bác bỏ tuyên bố “lãnh thổ Mỹ”, tranh cãi về quyền kiểm soát eo biển gia tăng

Iran nhanh chóng bác bỏ tuyên bố mới nhất của Trump, khẳng định eo biển Hormuz vẫn nằm dưới “sự quản lý và kiểm soát toàn diện” của Iran, đồng thời tuyên bố các tàu thương mại không thể đi qua nếu chưa được Iran cho phép.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách pháp lý và các vấn đề quốc tế Kazem Gharibabadi tuyên bố eo biển Hormuz không thể bị chiếm đoạt chỉ bằng các bài đăng trên mạng xã hội, tàu sân bay, mệnh lệnh hành chính hay những bài phát biểu mang tính vận động tranh cử, đồng thời khẳng định Iran sẽ không nhượng bộ trước các mối đe dọa quân sự của Mỹ.

Hiện Nhà Trắng vẫn chưa đưa ra giải thích đầy đủ về mặt pháp lý hoặc chính sách về việc liệu tuyên bố “lãnh thổ Mỹ” của Trump có đại diện cho một chính sách chính thức hay không. Khi đưa tin về phát biểu của Trump hôm 14/8, AP cũng lưu ý rằng tuyên bố này mang màu sắc đùa cợt. Điều đó khiến dư luận vẫn khó xác định liệu Trump đang đưa ra một yêu sách lãnh thổ mới hay chỉ muốn nhấn mạnh ảnh hưởng của sức mạnh quân sự Mỹ đối với hoạt động hàng hải qua eo biển.

Trên thực tế, vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz đã khiến Mỹ và Iran đối đầu gay gắt trong nhiều tháng qua. CNN trước đó đưa tin, trước khi cuộc xung đột hiện nay bùng phát, không có một quốc gia đơn lẻ nào có quyền tài phán chính thức và đầy đủ đối với toàn bộ eo biển Hormuz. Chính phủ Mỹ trước đây cũng từng bày tỏ quan ngại về các vấn đề luật pháp quốc tế liên quan đến những ý tưởng như kiểm soát eo biển hoặc thu phí tàu thuyền.

Thỏa thuận hiểu ngầm về ngừng bắn mà Mỹ và Iran đạt được hồi tháng 7 sau đó đổ vỡ, khiến hai bên một lần nữa rơi vào đối đầu quân sự. Mỹ khôi phục phong tỏa trên biển nhằm vào các cảng của Iran, trong khi Iran tiếp tục sử dụng tên lửa, máy bay không người lái và đe dọa tàu thương mại để gây sức ép, biến tuyến đường thủy này thành một trong những chiến trường trọng tâm của cuộc đối đầu.

Tàu chở dầu UAE liên tiếp bị tấn công, an ninh hàng hải tiếp tục xấu đi

Trong lúc tranh chấp về eo biển leo thang, các tàu thương mại đang trực tiếp hứng chịu những rủi ro do xung đột lan rộng.

Theo AP, phía UAE cáo buộc máy bay không người lái của Iran tấn công hai tàu chở dầu do Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) vận hành hôm 13/8. Hai tàu khi đó đang đi qua eo biển Hormuz và bị hư hại, nhưng không có người thiệt mạng. UAE gọi các cuộc tấn công này là hành vi gây nguy hiểm cho tự do hàng hải.

Tối 14/8, một tàu chở dầu khác thuộc ADNOC lại bị tấn công khi đang di chuyển qua eo biển. Ngày 15/8, UAE một lần nữa cáo buộc Iran đứng sau vụ tấn công. Đây đã là vụ việc tương tự thứ ba trong vòng một tuần liên quan đến các tàu do ADNOC vận hành.

USA Today dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Mỹ có khả năng duy trì sự hiện diện hải quân ở Trung Đông “vô thời hạn”, đồng thời có thể luân phiên các tàu chiến để tiếp tục thực hiện phong tỏa nhằm vào Iran.

Tuy nhiên, hoạt động kéo dài đang gây sức ép lên quân đội Mỹ. Tàu sân bay USS Abraham Lincoln, đang tham gia các hoạt động quân sự liên quan đến Iran, đã hơn 240 ngày liên tục không cập cảng, lập kỷ lục mới và làm dấy lên lo ngại về trạng thái tâm lý của thủy thủ đoàn, nguồn cung hậu cần cũng như mức độ hao mòn trang thiết bị. Ông Trump ngày 14/8 đáp lại những nghi vấn này rằng thời gian triển khai như vậy “còn lâu mới đủ dài”, đồng thời cho biết một tàu sân bay khác sẽ tiếp quản nhiệm vụ.

Trong khi Mỹ cố gắng duy trì hoạt động vận tải thương mại qua eo biển, Iran vẫn có khả năng sử dụng máy bay không người lái, tên lửa và các phương thức tác chiến phi đối xứng khác để đe dọa tàu thuyền. AP trước đó phân tích rằng ngay cả khi Mỹ tăng cường tàu chiến hộ tống, cũng không thể hoàn toàn loại bỏ rủi ro đối với hoạt động vận tải thương mại. Iran chỉ cần liên tục tạo ra những nghi ngờ về an ninh cũng đủ tác động đến quyết định của các công ty vận tải biển và giá năng lượng toàn cầu.

Giá xăng vượt 4 USD/gallon, Trump nói sẽ không xin lỗi vì chiến tranh

Một áp lực chính trị trực tiếp khác do cuộc chiến với Iran gây ra đang bắt đầu xuất hiện tại Mỹ.

Phát biểu tại New York ngày 14/8, Trump thừa nhận chiến tranh đã đẩy giá xăng tại Mỹ lên cao, nhưng nhấn mạnh rằng ông “sẽ không bao giờ xin lỗi”. Ông liên hệ khoản chi phí nhiên liệu tăng thêm mà người tiêu dùng phải gánh với việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời cho rằng ngay cả khi người dân Mỹ phải trả thêm tiền mua xăng thì đó vẫn là cái giá đáng chấp nhận.

Theo số liệu mới nhất của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), tính đến ngày 15/8, giá xăng thông thường bình quân trên toàn nước Mỹ khoảng 4,07 USD/gallon, tăng so với mức khoảng 3,89 USD một tháng trước và cao hơn đáng kể so với mức khoảng 3,15 USD cùng kỳ năm ngoái.

Trong bối cảnh triển vọng của eo biển Hormuz tiếp tục bất ổn, giá dầu quốc tế vẫn cao hơn mức trước chiến tranh. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết hiện gần 9 triệu thùng dầu mỗi ngày đã được vận chuyển trở lại qua eo biển Hormuz. Nếu tính cả các đường ống dẫn dầu trong khu vực, tổng lượng dầu từ khu vực này đưa ra thị trường quốc tế mỗi ngày vào khoảng 15 triệu thùng. Trong khi đó, chính phủ Mỹ đã sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược để ổn định thị trường.

Chi phí năng lượng không ngừng tăng đang trở thành một thách thức chính trị trong nước đối với chính quyền Trump. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang đến gần, đảng Cộng hòa vừa phải bảo vệ chiến lược quân sự của chính quyền đối với Iran, vừa phải đối mặt với vấn đề chi phí sinh hoạt ngày càng tăng mà cử tri phải gánh chịu.

Ông Trump tiếp tục mô tả giá dầu cao là cái giá mà Mỹ phải chấp nhận để đạt được các mục tiêu chiến lược. Ông cho rằng việc Mỹ tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào Iran là “điều đúng đắn”, mục đích không chỉ để bảo vệ nước Mỹ mà còn là “phục vụ thế giới”.

Từ tuyên bố mới nhất của ông Trump về “lãnh thổ Mỹ”, đến việc Iran khẳng định mình kiểm soát eo biển, rồi các tàu chở dầu thương mại liên tiếp bị tấn công, eo biển Hormuz không còn chỉ là một chiến trường phụ của cuộc xung đột quân sự Mỹ-Iran mà đang dần trở thành tâm điểm quyết định diễn biến chiến tranh, nguồn cung năng lượng quốc tế và áp lực chính trị trong nước đối với Mỹ. Việc ông Trump có thể chuyển lợi thế quân sự trên biển hiện nay của Mỹ thành một trật tự hàng hải ổn định hay không vẫn phụ thuộc vào năng lực phản công của Iran, đánh giá rủi ro của các công ty vận tải biển và khả năng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán hay không.

Lộ Khắc/ Vision Times

Nguồn trithucvn2.net.