Thích Chân Quang: Tấm bằng, cái gia phả và những cơn phẫn nộ có chọn lọc

Thích Chân Quang: Tấm bằng, cái gia phả
và những cơn phẫn nộ có chọn lọc

Nguyễn Quốc Chính

Ngẫm cũng tài; ông Thích Chân Quang, tên thật là Vương Tấn Việt, sử dụng một tấm bằng bổ túc cấp ba mà cơ quan giáo dục xác định là không hợp pháp; ông không có tên trong danh sách dự thi, bảng ghi điểm và danh sách cấp bằng của kỳ thi được ghi trên văn bằng ấy; vậy mà tấm giấy đó vẫn đủ sức mở hết cửa đại học này đến cửa nghiên cứu sinh khác, đưa ông đi một mạch lên tận học vị tiến sĩ luật. Đến khi hồ sơ bị lật lại, các văn bằng liên quan mới lần lượt được thu hồi, trong đó có bằng tiến sĩ luật. Ở xứ ta, một người dân thiếu bản sao công chứng có khi bị trả hồ sơ ngay từ vòng gửi xe; còn Thích Chân Quang thiếu cả cái nền học vấn hợp pháp mà vẫn ung dung leo lên tầng thượng của tòa nhà học thuật. Nói đó là thần thông thì oan cho đạo Phật; gọi là phép màu thì xúc phạm phép màu; có lẽ phải gọi đúng tên hơn: một hệ thống kiểm tra hồ sơ đã nhập định quá sâu, sâu đến mức tấm bằng không hợp pháp đi ngang trước mắt mà chẳng làm ai động niệm.

Mà đặc biệt thay, đó lại là bằng tiến sĩ luật; nghĩa là một người nghiên cứu pháp luật cuối cùng được chính pháp luật mời trả lại học vị. Đời quả biết viết hài; chỉ tiếc vở hài này không diễn trên sân khấu mà diễn ngay trong trường đại học, có hội đồng, con dấu, quyết định và đủ những gương mặt nghiêm trang. Nền móng bằng giấy mà công trình vẫn được nghiệm thu; tầng dưới rỗng mà tầng trên vẫn treo biển tiến sĩ; đến lúc người ta gõ nhẹ vào chân cột mới nghe tiếng bộp bộp vang lên tận mái. Câu hỏi không chỉ là Thích Chân Quang đã đi qua từng ấy cánh cửa bằng cách nào; câu hỏi đáng sợ hơn là từng ấy người giữ cửa đã thức hay chỉ mở mắt để ngủ.

Rồi còn chuyện Thích Chân Quang nhận mình thuộc nhánh gia đình "Bác" Hồ; một bài viết cũ từng ghi lại việc ông về Nghệ An, xưng danh và ghi vào sổ vàng rằng mình là cháu nội cụ Nguyễn Sinh Sắc; nhưng chính tác giả bài viết cũng gọi câu chuyện của mình là dã sử, nghĩa là chỉ để tham khảo chứ không phải một kết luận lịch sử đã được kiểm chứng. Nhưng thôi, cứ rộng lòng mà giả sử câu chuyện huyết thống ấy là thật đi nữa thì sao? Là cháu ruột Bác Hồ cũng không làm tấm bằng không hợp pháp hóa thành hợp pháp; huyết thống không truyền chân lý, gia phả không cấp học vị, người đã khuất càng không thể bị biến thành con dấu bảo lãnh cho tư cách người đang sống. Bác Hồ để lại những lời dạy về cần, kiệm, liêm, chính; chứ đâu để lại một chiếc “thẻ thân nhân” để ai đó quẹt qua cổng kiểm tra hồ sơ. Còn nếu gia phả chỉ là thứ ánh sáng mượn từ một vĩ nhân để soi cho mình cao thêm vài phân, thì đó không phải nhận tổ quy tông; đó là đem tổ tiên ra làm đạo cụ.

Ấy vậy mà mấy ông văn, bà thơ nửa mùa chỉ cần làm một câu trệu trạo, dùng một chữ trái tai, lập tức cả đạo quân “yêu nước theo ca trực” kéo tới mắng như vừa bắt được kẻ phá hoại quốc gia; còn một tấm bằng cấp ba không hợp pháp làm bệ phóng lên tiến sĩ luật thì nhiều người bỗng đắc đạo, miệng khép, mắt lim dim, tâm an như chưa từng có cuộc xác minh nào. Hóa ra lòng yêu nước của một số người cũng rất biết lựa đối tượng; gặp một câu thơ dở thì sấm sét đầy trời, gặp một vụ bằng cấp đi xuyên qua bao tầng kiểm soát thì dịu dàng như tiếng chuông chùa cuối buổi. Chửi một người viết vụng thì hùng hổ lắm; hỏi trách nhiệm những người đã nhận hồ sơ, đã kiểm tra, đã ký, đã duyệt, đã cấp bằng thì bỗng nhớ ra đức tính bao dung.

Gã không bênh văn chương dở; dở thì cứ phê bình cho tới nơi, sai thì cứ chỉ ra cho tới chốn; nhưng phê bình phải dùng lý lẽ, không dùng tiếng chửi làm bằng chứng cho lòng trung thành. Và càng không thể nhân danh lòng yêu nước hay chủ nghĩa xã hội để thực hành một thứ công lý lựa mặt; gặp người yếu thì nghiêm như pháp trường, gặp người có danh xưng, có đám đông bảo vệ và có hào quang phủ quanh thì mềm như bún. Nếu yêu nước thật, trước hết phải yêu sự thật; nếu yêu chủ nghĩa xã hội thật, trước hết phải tôn trọng công bằng; còn bỏ qua một vụ bằng cấp với cả chuỗi trách nhiệm phía sau rồi quay sang xé xác một câu thơ dở, thì đó không phải lòng yêu nước - đó chỉ là thói bắt nạt được sơn màu chính nghĩa.

Thôi, mấy ông văn thi sĩ đang bị mắng cứ về lục lại tủ; còn tờ phiếu “Cháu ngoan Bác Hồ” nào thì đem ép nhựa, đeo trước ngực cho chắc. Biết đâu thời buổi này, một tờ phiếu khen lớp ba lại có sức hộ thân hơn cả tài năng và nhân cách của người lớn. Chỉ khổ cho mấy tờ giấy nhỏ; ngày xưa sinh ra để động viên trẻ con sống tử tế, nay lại bị lôi ra gánh hộ sự hèn nhát, tiêu chuẩn kép và những cơn phẫn nộ có chọn lọc của người trưởng thành.

Khổ ghê!

Nguyễn Quốc Chính

————

Bài viết mượn ý ông Đòan Tùng Nguyễn - chính thức khà khịa đám “chúng thanh niên” & đội quân yêu nước mõm.