Người Việt Vô Tổ Quốc Tại Đất Chùa Tháp

Người Việt Vô Tổ Quốc Tại Đất Chùa Tháp

Anh Khoa

Nếu bạn đã từng cảm thấy đau xót cho chị Dậu, xin bạn biết rằng chị sướng hơn người Việt ở Campuchia.

Từ California, nơi tôi phải trả bốn ngàn USD hàng tháng cho tiền nhà ga điện nước, đến thăm một nơi mà những thứ đó đều miễn phí, một làng đánh cá người Việt trên Biển Hồ, cách trung tâm Siem Reap chừng 30 phút xe ôm.

Gia đình đầu tiên có hai cha con. Người cha chừng 45 tuổi, đang bị bệnh nặng. Anh và con trai ở trên một chiếc thuyền rộng chừng 2, dài chừng 5 hay 6 thước từ mũi tới lái. Tôi nghĩ anh đang nằm chờ chết vì không có tiền chữa bệnh. Kế bên là một dĩa cơm bằng nhôm, trộn với cái gì đó có màu giống như mắm ruốc.

Người con trai cho tôi biết họ, như hàng trăm ngàn người Việt khác sống trên Đất Chùa Tháp, không có quốc tịch, không có quyền cư trú vĩnh viễn và vì vậy, không thể mua bảo hiểm y tế. Và không có bảo hiểm thì chịu thôi. Bắt cá trên Biển Hồ thì làm gì có của dành dụm mà chữa bệnh hiểm nghèo?

Và đúng, bạn đọc không lầm, hàng trăm ngàn người. Theo một số nghiên cứu thì có từ 400 đến 700 ngàn người Việt vô tổ quốc tại Campuchia.

Tại sao không trở về Việt Nam? Người con trai cho tôi biết anh đã thử trở về nhưng phải quay trở lại vì không sống nổi. Chính quyền Việt Nam, khác với cách họ đối xử với Việt Kiều Mỹ và Âu Châu, không cấp giấy tờ vì họ không có giấy khai sinh gốc. Nhà nước cũng có lý thôi. Họ đã sống ở Campuchia nhiều đời rồi. Tuy vậy, những người này là người Việt 100%. Nói chuyện với họ, tôi có cảm tưởng mình đang nói chuyện với một người bà con trên một nhánh sông nào đó gần Cần Thơ.

Dù hiểu cái khó về mặt thủ tục hành chính, tôi không khỏi chạnh lòng cho những “khúc ruột ngàn dặm” bị bỏ rơi này.

Vì phải sống không có giấy tờ ở VN nên anh phải làm những việc như phụ hồ, rửa chén, và lãnh công nhật chứ không thể xin vào hãng xưởng để có thể mua bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội.

Hơn nữa, còn phải trả tiền nhà điện nước ga. Trong khi đó, ở trên Biển Hồ thì không phải trả cho những khoản này. Sống trên thuyền, vào rừng hái rau, chặt củi. Chỉ cần bắt cá đổi gạo thôi. Điện thì dùng pin mặt trời và bình ắc-quy.

Một gia đình khác mà tôi ghé thăm có ngũ long công chúa và một quý tử. Ba cháu lớn đã đến tuổi cập kê. Tôi hỏi các cháu có bồ chưa. “Chị Hai có rồi,” cô Tư nói. “Nhà bạn trai ở đâu,” tôi hỏi. Cô chị bẽn lẽn chỉ chiếc thuyền đậu bờ bên kia của con lạch. “Rồi muốn gặp nhau để nói chuyện thì làm sao”. Cô Hai mỉm cười nhưng không nói gì.

Các cháu đều không được đi học để có thể có nghề nghiệp và sau này vào làm tại các hãng xưởng, trường học, hay bệnh viện vì không có quốc tịch Campuchia. Cháu thì nói sau này sẽ bắt cá giống cha mẹ. Cháu thì nói mơ ước sau này sẽ lên bờ làm nghề sơn móng tay.

Cô chị Hai và người thanh niên con của anh bệnh nhân lái thuyền và điều khiển chân vịt đưa tôi trở lại bến để trở về trung tâm Siem Reap. Tôi bảo cháu là khi lấy chồng thì báo cho ông mừng. Con “dạ” và cười bẽn lẽn. Nhưng khi nghĩ về tương lai của các con, của con cháu của các con, không tổ quốc, không học hành, không nghề nghiệp, không bảo hiểm y tế, lòng tôi quặn đau. Bạn nghĩ sao?

Anh Khoa - Việt Nam Thời Báo